08 වන පරිච්ඡේදය: මාතෘ වංශික පාලනය සහ ස්වදේශික ඇමරිකානු කාන්තාවන්ගේ භූමිකාව
ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රිකයන්ගේ සාරවත් හා විවිධ වූ සංස්කෘතීන් අතර, මාතෘ වංශික පාලනය (Matrilineal Governance) පිළිබඳ සංකල්පය, නායකත්වය, තීරණ ගැනීම සහ සමාජ සංවිධානය තුළ කාන්තාවන් ඉටු කළ ගැඹුරු භූමිකාවන්ට සාක්ෂියක් ලෙස කැපී පෙනේ. මෙම සමාජවල, විශේෂයෙන්ම ඉරොක්වොයි (Iroquois) සංගමය තුළ (Haudenosaunee හෝ ජාතීන් හය ලෙසද හැඳින්වේ), කාන්තාවන් හුදෙක් ගෞරවාදරයට පාත්‍ර වූවා පමණක් නොව, සමතුලිතතාවය සහ සාධාරණත්වය පවත්වා ගැනීමේ කේන්ද්‍රස්ථානය ද වූහ. පිරිමි ආධිපත්‍යය පෝෂණය කළ සහ සමාජ අසමානතාවයට මෙන්ම පාරිසරික සූරාකෑමට මඟ පෑදූ යුරෝපීය පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන් මෙන් නොව, ස්වදේශික ඇමරිකානු මාතෘ වංශික පද්ධතීන් ස්ත්‍රී-පුරුෂ සහජීවනය, තිරසාරභාවය සහ සාමය ප්‍රවර්ධනය කළේය.
විශේෂයෙන්ම ඉරොක්වොයි සංගමය, පුරුෂයන් (ස්ත්‍රීන්ට වඩා) පහත්ය යන මතය ප්‍රතික්ෂේප කිරීම සහ ස්ත්‍රී නායකත්වය වැළඳ ගැනීම හරහා වඩාත් සාධාරණ, ස්ථාවර සහ තිරසාර සමාජයන් නිර්මාණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අසාමාන්‍ය උදාහරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙම පරිච්ඡේදය ස්වදේශික ඇමරිකානු පාලන තන්ත්‍රය තුළ කාන්තාවන්ගේ භූමිකාව, මාතෘ වංශික පද්ධතීන් විසින් පවත්වාගෙන ගිය පාරිසරික භාරකාරත්වය සහ මෙම පැරණි සංස්කෘතීන්ගෙන් නූතන සමාජවලට උගත හැකි පාඩම් පිළිබඳව ගැඹුරින් විමසා බලයි.
ඉරොක්වොයි සංගමයේ මාතෘ වංශික පද්ධතිය
ඉරොක්වොයි සංගමය තුළ කාන්තාවන් දේශපාලනිකව මෙන්ම සමාජයීය වශයෙන් ද සැලකිය යුතු බලයක් දැරූහ. වංශ මාතෘවරුන් (Clan Mothers) මෙම මාතෘ වංශික ක්‍රමයේ හදවත වූ අතර, පිරිමි නායකයන් හෙවත් 'සෙචම්වරුන්' (Sachems) පත් කිරීමේ සහ ඔවුන්ව වගවීමට බැඳ තබා ගැනීමේ වගකීම ඔවුන් සතු විය. පිරිමි පාලකයන් පාලනයකින් තොර බලයක් පාවිච්චි කළ යුරෝපීය පිතෘ මූලික රාජාණ්ඩු මෙන් නොව, ජනතාවගේ උපරිම යහපත උදෙසා කටයුතු නොකරන නායකයන් පදවියෙන් ඉවත් කිරීමේ බලය ඉරොක්වොයි වංශ මාතෘවරුන්ට තිබුණි. මෙම ගතිකත්වය දේශපාලන නායකත්වය ස්ත්‍රී අධිකාරිය මගින් සමබර වන බව සහතික කළ අතර, පිරිමි ආධිපත්‍යය සහිත පද්ධතිවල නිතර දක්නට ලැබෙන දූෂණය සහ ඒකාධිපතිවාදය වළක්වා ගත්තේය.
කාන්තාවන්ගේ බලය සහ බලපෑම දේපළ උරුමය සහ පරම්පරාව තීරණය කිරීමේදී ද පිළිබිඹු වූ අතර, ඒවා ගලා ගියේ මවගේ පාර්ශවයෙනි. මෙම ව්‍යුහය කාන්තාවන් සවිබල ගැන්වූවා පමණක් නොව, පවුලේ සහ ප්‍රජාවේ යහපැවැත්මේ ආරක්ෂකයන් ලෙස ඔවුන්ගේ භූමිකාව ද තහවුරු කළේය. මාතෘ වංශික ක්‍රමය බොහෝ ආකාරවලින් පිරිමි හීනමානය (Male inferiority complex) ප්‍රතික්ෂේප කිරීමක් විය; පිතෘ මූලික සමාජවල මෙම හීනමානය බොහෝ විට පිරිමින්ව ප්‍රචණ්ඩත්වය, තරඟකාරිත්වය සහ පාලනය හරහා තම ආධිපත්‍යය තහවුරු කර ගැනීමට පොළඹවයි. ඊට වෙනස්ව, ඉරොක්වොයි සංගමයේ මාතෘ වංශික පාලනය සහයෝගීතාවය, පොදු බලය සහ දිගුකාලීන සමාජ ස්ථාවරත්වය ප්‍රවර්ධනය කළේය.
පාරිසරික භාරකාරත්වය සහ තිරසාරභාවය
ඉරොක්වොයි සමාජයේ කාන්තාවන් දේශපාලන නායකයන් පමණක් නොව, භූමියේ ප්‍රධාන භාරකරුවන් ද වූහ. පරිසරයේ භාරකරුවන් ලෙස ඔවුන්ගේ භූමිකාව සංගමයේ චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර තුළ, විශේෂයෙන්ම ඔවුන්ගේ තිරසාර කෘෂිකාර්මික ක්‍රම තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස තිබුණි. "සොහොයුරියන් තිදෙනා" (Three Sisters) නම් බෝග—එනම් බඩඉරිඟු, බෝංචි සහ වට්ටක්කා—වගා කිරීම, ඉරොක්වොයිවරුන් පාරිසරික සමතුලිතතාවයට දැක්වූ ගෞරවය පිළිබිඹු කරන ප්‍රධාන පිළිවෙතක් විය. මෙම බෝග එකට සිටුවීමෙන් ඔවුන් පස සාරවත් බව සහතික කළ අතර, එමගින් බාහිර සම්පත්වල අවශ්‍යතාවය අඩු කර පරිසරයේ දිගුකාලීන තිරසාරභාවයට සහාය විය.
සොබාදහම සමඟ පැවති මෙම සහජීවන සබඳතාවය, භූමිය යනු යටත් කරගත යුතු සහ සූරාකෑ යුතු භාණ්ඩයක් ලෙස දුටු යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන්ගේ සූරාකෑමේ පිළිවෙත්වලට හාත්පසින්ම වෙනස් විය. පිතෘ මූලික යුරෝපීය සමාජවල, සොබාදහම සහ කාන්තාවන් යන දෙඅංශයම පාලනය කිරීම එකිනෙකට සම්බන්ධ වූ අතර, පිරිමින් ඒ දෙකම පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළහ. කෙසේ වෙතත්, ඉරොක්වොයි සංගමය තුළ, පෘථිවියේ ආරක්ෂකයන් ලෙස කාන්තාවන්ගේ භූමිකාව ප්‍රජාව තම පරිසරය සමඟ එකඟතාවයෙන් ජීවත් වන බව සහතික කළ අතර, අනාගත පරපුර සඳහා සම්පත් සුරක්ෂිත කරන පිළිවෙත් වර්ධනය කළේය.
ඉරොක්වොයි සංගමයේ මාතෘ වංශික පාලනය, ස්ත්‍රී පුරුෂ සමානාත්මතාවය පාරිසරික වශයෙන් වගකිවයුතු ක්‍රියාවලියකට මඟ පෙන්වන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ගැඹුරු අන්තර්ඥානයක් ලබා දෙයි. පාරිසරික භාරකාරත්වයේ කේන්ද්‍රස්ථානය ලෙස කාන්තාවන් තැබීමෙන්, කෙටි කාලීන සූරාකෑම සහ ආධිපත්‍යයට වඩා තිරසාරභාවය සහ රැකවරණයට ප්‍රමුඛත්වය දෙන සමාජයක් ඉරොක්වොයිවරු පෝෂණය කළහ.
පාලනය තුළ වංශ මාතෘවරුන්ගේ භූමිකාව
ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රිකයන්ගේ මාතෘ වංශික පාලනයේ වඩාත්ම බලගතු අංගයක් වූයේ, විශේෂයෙන්ම ඉරොක්වොයි සංගමය තුළ, වංශ මාතෘවරුන්ගේ (Clan Mothers) භූමිකාවයි. මෙම කාන්තාවන් ඔවුන්ගේ සමාජයේ සැබෑ දේශපාලන කශේරුකාව විය. පිරිමි පාලකයන් බොහෝ විට අල්ලා ගත නොහැකි අධිකාරී රූප ලෙස දුටු පිතෘ මූලික ක්‍රම මෙන් නොව, ඉරොක්වොයිවරු වගවීමේ (Accountability) වැදගත්කම හඳුනා ගත්හ—එය සහතික කළේ වංශ මාතෘවරුන් ය. පිරිමි නායකයන්ගේ (සෙචම්වරුන්ගේ) ක්‍රියාකලාපය සහ හැසිරීම මත පදනම්ව ඔවුන්ව තෝරා ගැනීමට මෙන්ම ඉවත් කිරීමට වංශ මාතෘවරුන්ට බලය තිබුණි. මෙම ක්‍රමය මඟින් බලයේ සියුම් සමතුලිතතාවයක් ඇති කළ අතර, එහිදී පිරිමි නායකයන්ට ප්‍රජාව කෙරෙහි ඔවුන් සතු වගකීම පිළිබඳව නිරන්තරයෙන් මතක් කර දෙන ලදී.
සාමය, සාධාරණත්වය සහ යුක්තිය අවධාරණය කළ ඉරොක්වොයි සංගමයේ මූලික නීතිය වූ "මහා සාම නීතියේ" (Great Law of Peace) වටිනාකම් රැකගැනීමේ වගකීම පැවරුණේ වංශ මාතෘවරුන්ටය. මෙම මාතෘ මූලික බලපෑම නායකයන් තෝරා ගැනීමට පමණක් සීමා නොවූ අතර, එය ආරවුල් විසඳීම, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය සහ ගෝත්‍රික වටිනාකම් ආරක්ෂා කිරීම දක්වා ව්‍යාප්ත විය. ඔවුන්ගේ තීරණ බොහෝ විට කෙටි කාලීන වාසිවලට වඩා ස්ථාවරත්වය සහ තිරසාරභාවය අගය කරමින් දිගුකාලීන දැක්මක් සහිත විය. එය ජීවිතයේ සහ සොබාදහමේ චක්‍ර අවබෝධ කර ගැනීමෙන් ලැබෙන ගැඹුරු ප්‍රඥාව පිළිබිඹු කළේය. වංශ මාතෘවරුන් නියෝජනය කළේ ආක්‍රමණශීලීත්වය සහ ජයග්‍රහණය මත පදනම් වූ අධිකාරියක් නොව, පෝෂණය, සුවපත් කිරීම සහ ප්‍රජා සුබසාධනය මත පදනම් වූ අධිකාරියකි.
මෙම පද්ධතිය හරහා කාන්තාවන් ඉරොක්වොයි සංගමයේ අනාගතය හැඩගැස්වීමේදී ක්‍රියාකාරී භූමිකාවක් ඉටු කළ අතර, පාලන ව්‍යුහය ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව නිර්වචනය කළ සමබරතාවය සහ සහජීවනය පිළිබිඹු කරන බව සහතික කළහ. මෙම ස්ත්‍රී නායකයින්ට හිමි වූ ගෞරවය, ආදිවාසී සමාජවල මාතෘ මූලික බල ව්‍යුහයන් දිගු කලක් තිස්සේ නොසලකා හැර ඇති ප්‍රමුඛ ඓතිහාසික කථාන්දරවලට අභියෝග කරයි.
ස්වදේශික ඇමරිකානු ජීවිතයේ සමාජ ව්‍යුහය තුළ කාන්තාවන්ගේ බලපෑම
ඔවුන්ගේ දේශපාලන භූමිකාවන්ට ඔබ්බෙන්, මාතෘ වංශික සමාජවල කාන්තාවන් ඔවුන්ගේ ප්‍රජාවන්ගේ සමාජ හා ආර්ථික ව්‍යුහයේ ද කේන්ද්‍රස්ථානය වූහ. විශේෂයෙන්ම ඉරොක්වොයි කාන්තාවන් ආහාර, නිවාස සහ ඉඩම් වැනි සම්පත් බෙදා හැරීම සම්බන්ධයෙන් වගකිව යුතු වූ අතර, ඒවා උරුම වූයේ ස්ත්‍රී පාර්ශවයෙනි. ප්‍රජාවගේ පැවැත්ම සඳහා අවශ්‍ය ධනය සහ සම්පත් කෙරෙහි පාලනය කාන්තාවන් සතුව පවතින බව මෙම ක්‍රමය මගින් සහතික විය. කාන්තාවන්ගේ බලපෑම කෘෂිකර්මාන්තයේ සෘතුමය චක්‍ර සංවිධානය කිරීමේ සිට ප්‍රජාව එකට බැඳ තැබූ ආධ්‍යාත්මික වත්පිළිවෙත් පවත්වා ගැනීම දක්වා ජීවිතයේ සෑම අංශයකටම ව්‍යාප්ත විය.
ඉරොක්වොයි ලෝක දෘෂ්ටිය කාන්තාවන්ව දුටුවේ වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම මෙන්ම සංකේතාත්මක අර්ථයෙන්ද ජීවය ලබා දෙන්නන් ලෙසය. මව්වරුන්, මිත්තණියන් සහ නැන්දණියන් ලෙස ඔවුන්ගේ භූමිකාව දරුවන් ඇති දැඩි කිරීමෙන් ඔබ්බට ගියේය; ඔවුන් සංස්කෘතික දැනුමේ ප්‍රධාන ගුරුවරුන් සහ සම්ප්‍රේෂකයන් වූ අතර, ප්‍රජාවේ ඉතිහාසය සහ වටිනාකම් දරා සිටින කථාන්දර, ගීත සහ සම්ප්‍රදායන් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට ලබා දුන්හ. බොහෝ ආකාරවලින්, මාතෘ වංශික ව්‍යුහය සහතික කළේ කාන්තාවන් සංස්කෘතික මතකයේ භාරකරුවන් ලෙසත්, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ගෝත්‍රික අන්‍යතාවය සුරක්ෂිත කරන්නන් ලෙසත් කටයුතු කරන බවයි.
සමාජ ව්‍යුහය තුළ කාන්තාවන්ගේ මෙම කේන්ද්‍රීයභාවය, පවුල් සබඳතා මවගේ පාර්ශවයෙන් හඳුනා ගැනීම නිසා වඩාත් ශක්තිමත් ඥාති සබඳතා ඇති කිරීමට ද උපකාරී විය. මෙය අයිතිිකම සහ අන්‍යෝන්‍ය රඳා පැවැත්ම පිළිබඳ හැඟීමක් ශක්තිමත් කළ අතර, එහිදී පිරිමි සහ ගැහැණු දෙපාර්ශවයම ප්‍රජාව නඩත්තු කිරීම සඳහා එක්ව කටයුතු කළහ. බලය පිරිමි නායකයන් කිහිප දෙනෙකු අතට සංකේන්ද්‍රණය වී ඇති පිතෘ මූලික ක්‍රමවලට ප්‍රතිවිරුද්ධව, මාතෘ වංශික පාලනය සමූහයේ සාමූහික යහපැවැත්ම සහ සහජීවනය අවධාරණය කළේය.
පාරිසරික භාරකාරත්වය මූලික වටිනාකමක් ලෙස
පාලනය සහ සමාජ ජීවිතය තුළ ඔවුන්ගේ භූමිකාවන්ට අමතරව, ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රවල කාන්තාවන් පාරිසරික භාරකාරත්වයේ ප්‍රධාන චරිත වූහ. බෝග වගා කිරීම, භූමිය කළමනාකරණය කිරීම සහ ප්‍රජාවේ සම්පත් තිරසාර ලෙස භාවිතා කරන බව සහතික කිරීමේ වගකීම බොහෝ විට පැවරුණේ කාන්තාවන්ටය. කාන්තාවන් සහ පෘථිවිය අතර පවතින මෙම සම්බන්ධය ගැඹුරින් ආධ්‍යාත්මික වූ අතර, සරුභාවයේ සහ අස්වැන්නේ චක්‍ර ස්ත්‍රී මූලධර්මය සමඟ සමීපව බැඳී තිබුණි.
බඩඉරිඟු, බෝංචි සහ වට්ටක්කා යන "සොහොයුරියන් තිදෙනා" සිටුවීමේ ඉරොක්වොයි පිළිවෙත මිනිසුන් සහ ස්වාභාවික ලෝකය අතර පවතින අන්‍යෝන්‍ය රඳා පැවැත්ම සංකේතවත් කළේය. එක් බෝගයක් අනෙකට අනුපූරක විය: බඩඉරිඟු බෝංචි වලට ඉහළට නැගීමට ව්‍යුහය සැපයූ අතර, බෝංචි නයිට්‍රජන් මගින් පස පෝෂණය කළ අතර, වට්ටක්කා බිම පුරා පැතිරී බෝග වල් පැලෑටි වලින් ආරක්ෂා කළේය. කාන්තාවන් විසින් පරම්පරා ගණනාවක් පුරා ලබා දුන් මෙම කෘෂිකාර්මික තාක්‍ෂණය මාතෘ වංශික සමාජයන් විසින් පෝෂණය කරන ලද තිරසාර පිළිවෙත් සඳහා නිදසුනකි.
භූමිය සමඟ කාන්තාවන්ගේ ගැඹුරු සම්බන්ධය සූරාකෑමට වඩා රැකවරණය පදනම් කරගත් සංස්කෘතියක් ඇති කළ අතර, එය භූමිය යනු ආධිපත්‍යය පැතිරවිය යුතු සහ සූරාකෑ යුතු දෙයක් ලෙස දුටු යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන්ගේ ප්‍රවේශයට හාත්පසින්ම වෙනස් විය. මිනිසුන් පෘථිවියේ භාරකරුවන් බවත් අනාගත පරපුර සඳහා එය ආරක්ෂා කළ යුතු බවත් යන ඉරොක්වොයිවරුන්ගේ පාරිසරික අන්‍යෝන්‍යභාවය පිළිබඳ විශ්වාසය ඔවුන්ගේ සමාජ ක්‍රමයේ හරය විය. පාරිසරික කළමනාකරණයේ පෙරමුණට කාන්තාවන් පත් කිරීමෙන්, ඉරොක්වොයි සංගමය පාලනය සහ තිරසාරභාවය පිළිබඳ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමතුලිත ප්‍රවේශයක් මූර්තිමත් කළේය.
ආධ්‍යාත්මික වත්පිළිවෙත් තුළ කාන්තාවන්ගේ පූජනීය භූමිකාව
බොහෝ ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රවල, විශේෂයෙන් මාතෘ වංශික ව්‍යුහයන් සහිත ගෝත්‍රවල, කාන්තාවන් භූමියේ භාරකරුවන් පමණක් නොව ආධ්‍යාත්මික ජීවිතයේ ද කේන්ද්‍රස්ථානය වූහ. ජීවය ලබා දෙන්නන් ලෙස ඔවුන්ගේ භූමිකාව භෞතික ලෝකයෙන් ඔබ්බට ගොස්, ප්‍රජාව ස්වාභාවික හා අද්භූත ලෝකයන් සමඟ පවත්වාගෙන ගිය සම්බන්ධතාවයට සහාය වූ ආධ්‍යාත්මික පිළිවෙත් සමඟ ගැඹුරින් බැඳී තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස, ඉරොක්වොයි සංගමය තුළ, කාන්තාවන්ට ආත්මික ලෝකය සමඟ විශේෂ සම්බන්ධයක් ඇතැයි විශ්වාස කළ අතර, පෘථිවියට, මුතුන් මිත්තන්ට සහ මහා ආත්මයට (Great Spirit) ගරු කරන චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර ඉටු කිරීම බොහෝ විට ඔවුන්ට පැවරිණි.
සමහර ගෝත්‍රවල, කාන්තාවන් සහ ආධ්‍යාත්මිකත්වය අතර සම්බන්ධය ස්ත්‍රී දේවතාවියන් හෝ මව් දේවතාවියන් වන්දනා කිරීමෙන් නිරූපණය විය. ඔවුන්ව සරුභාවය, භූමිය සහ ජීවිතය හා මරණය පිළිබඳ චක්‍රයේ ආරක්ෂකයන් ලෙස සලකනු ලැබීය. නිදසුනක් වශයෙන්, 'බඩඉරිඟු මාතාව' (Corn Mother) බොහෝ ස්වදේශික ඇමරිකානු සංස්කෘතීන් තුළ පූජනීය රූපයක් වූ අතර, ඇය පෘථිවියේ සරුභාවය සහ බඩඉරිඟු බෝගයේ ජීවය ලබා දෙන ගුණාංග සංකේතවත් කළාය. මෙම පූජනීය බෝගවල භාරකරුවන් ලෙස කාන්තාවන්, බඩඉරිඟු මාතාව පෘථිවි ප්‍රතිරූපය ලෙස සලකනු ලැබූ අතර, ඇයගේ පෝෂණීය සහ ජීවය පවත්වා ගැනීමේ ගුණාංග මූර්තිමත් කළහ.
මෙම මාතෘ වංශික සමාජවල, ආධ්‍යාත්මික බලය කාන්තාවන් තුළ පැවතිය හැකිය යන අදහස පිතෘ මූලික සමාජවල දක්නට ලැබෙන පිරිමි ආධිපත්‍යය සහිත ව්‍යුහයන්ට අභියෝග කළේය; පිතෘ මූලික සමාජවල ආගමික අධිකාරිය සාමාන්‍යයෙන් පිරිමින්ට වෙන් කර තිබුණි. කාන්තාවන් සංස්කෘතික මතකයේ සහ සම්ප්‍රදායේ රකින්නන් පමණක් නොව, ප්‍රජාව සොබාදහමේ ආධ්‍යාත්මික බලවේග සමඟ එකඟතාවයෙන් පවතින බව සහතික කරන්නන් ද වූහ. කෘෂිකර්මාන්තය, මාතෘත්වය සහ වත්පිළිවෙත් හරහා භෞතික හා ආධ්‍යාත්මික ලෝකයන් අතර මැදිහත් වීමට ඔවුන්ට තිබූ හැකියාව, ඔවුන්ව භෞතික මෙන්ම විශ්වීය පාලනයේ කේන්ද්‍රස්ථානයට පත් කළේය.
ආධ්‍යාත්මිකත්වය සහ පෝෂණය කෙරෙහි වූ මෙම අවධාරණය, සහයෝගීතාවය, සාධාරණත්වය සහ තිරසාරභාවය යන වටිනාකම් ප්‍රමුඛ වූ මාතෘ වංශික පාලන ක්‍රම සමඟ මනාව අනුකූල විය. කාන්තාවන්ගේ පූජනීය භූමිකාව ප්‍රජාව තුළ ඔවුන්ගේ අධිකාරය ශක්තිමත් කළ අතර, ඔවුන්ගේ හඬ දේශපාලන කරුණුවලදී පමණක් නොව, ඔවුන්ගේ සමාජයේ සදාචාරාත්මක හා ආධ්‍යාත්මික මාවත මෙහෙයවීමේදී ද ඇසෙන බව සහතික කළේය. ස්ත්‍රී හා පුරුෂ බලවේග දෙකටම ගරු කළ පරිපූර්ණ පාලන ක්‍රමයක් නිර්මාණය කරමින්, ආධ්‍යාත්මික හා ද්‍රව්‍යමය ලෝක දෙකෙහිම කාන්තාවන් බලපෑම් සහගත තනතුරු හෙබවූහ.
බටහිර පිතෘ මූලික ආඛ්‍යානවලට අභියෝග කිරීම
ඉරොක්වොයි වැනි ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රවල මාතෘ වංශික පාලනය, කාන්තාවන් යටහත් පහත් භූමිකාවන්ට පත් කළ බටහිර සමාජවල පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන්ට හාත්පසින්ම වෙනස් වේ. යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් ප්‍රථම වරට ස්වදේශික ඇමරිකානු මාතෘ වංශික පද්ධතීන් දුටු විට, කාන්තාවන්ට එවැනි සැලකිය යුතු දේශපාලන හා ආධ්‍යාත්මික බලයක් දැරිය හැක්කේ කෙසේද යන්න තේරුම් ගැනීමට ඔවුන් අපොහොසත් විය. ඔවුන්ට මෙම පද්ධතීන් ප්‍රාථමික හෝ පසුගාමී ලෙස පෙනුණු අතර, එය පිතෘ මූලිකත්වයේ සහ පිරිමි ආධිපත්‍යයේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය පිළිබඳ ඔවුන්ගේම විශ්වාසය ශක්තිමත් කළේය.
කෙසේ වෙතත්, මාතෘ වංශික ක්‍රම මගින් වඩාත් සමානත්මතා (Egalitarian) පාලන ආකෘතියක් ඉදිරිපත් කළේය—නූතන සමාජවලට එයින් පාඩම් උගත හැකිය. තීරණ ගැනීමේදී කාන්තාවන්ට සමාන අධිකාරියක් ලබා දීමෙන්, ඉරොක්වොයි වැනි ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍ර බොහෝ විට යුරෝපීය පද්ධති පීඩාවට පත් කළ ධූරාවලි බල අරගල සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවයන් මඟහරවා ගත්හ. මාතෘ වංශික පාලනය තුළ බලය වඩාත් සාධාරණ ලෙස බෙදා හැරුණු අතර, එය ප්‍රජා හැඟීම සහ අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය පෝෂණය කළේය.
මෙය නායකත්වය හෝ තීරණ ගැනීම සඳහා කාන්තාවන් සහජයෙන්ම අඩු හැකියාවන් සහිත පිරිසක් ය යන බටහිර මතයට අභියෝග කරයි. ස්වදේශික ඇමරිකානු ගෝත්‍රවල, විශේෂයෙන්ම ඉරොක්වොයි සංගමයේ ඉතිහාසය පෙන්වා දෙන්නේ කාන්තාවන්ට නායකත්ව භූමිකාවන්හි දියුණු විය හැකි බවත්, පාලනය සඳහා වෙනස් නමුත් සමාන වටිනාකමකින් යුත් දෘෂ්ටිකෝණයක් ගෙන ආ හැකි බවත්ය. ඉරොක්වොයිවරුන්ගේ මාතෘ වංශික පද්ධති බටහිර චින්තනය තුළ දිගු කලක් තිස්සේ ආධිපත්‍යය දැරූ පිතෘ මූලික ආකෘතීන්ට ප්‍රබල ප්‍රති-කථාන්දරයක් ඉදිරිපත් කරයි; එමගින් කාන්තාවන්ට ඔවුන් ලැබිය යුතු ගෞරවය සහ අධිකාරය ලබා දෙන විට සමාජයන්ට සුසංයෝගීව ක්‍රියා කළ හැකි බව ඔප්පු කරයි.
නූතන පාලනය සඳහා පාඩම්
අසමානතාවය, පාරිසරික පිරිහීම සහ දේශපාලන අරගල නිරන්තරයෙන් පවතින යුගයක, ස්වදේශික ඇමරිකානු මාතෘ වංශික සමාජවල පාලන ව්‍යුහයන් නූතන පද්ධති සඳහා වටිනා පාඩම් ඉදිරිපත් කරයි. මෙම පාඩම්වල හරය වන්නේ සමබරතාවයේ වැදගත්කමයි—එනම් ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවයන් අතර, මිනිසා සහ ස්වභාවික ලෝකය අතර, සහ කෙටි කාලීන වාසි සහ දිගු කාලීන තිරසාරභාවය අතර පවතින සමබරතාවයයි.
පිරිමි නායකයන්ව ස්ත්‍රී වංශ මාතෘවරුන් විසින් ඉවත් කළ හැකි වූ ඉරොක්වොයි සංගමයේ වගවීමේ ක්‍රියාවලිය සහතික කළේ, පාලනය සැමවිටම ජනතාවගේ සහ පෘථිවියේ යහපැවැත්ම සමඟ අනුකූල වන බවයි. මෙම වගවීම බොහෝ විට පිරිමි ආධිපත්‍යය සහිත පද්ධති පීඩාවට පත් කරන ඒකාධිපතිවාදය සහ දූෂණය ඇති වීම වැළැක්වීය. තරඟකාරිත්වයට වඩා සහයෝගීතාවය අගය කිරීමෙන් සහ තීරණ ගැනීමේ කේන්ද්‍රස්ථානයේ කාන්තාවන් තැබීමෙන්, ඉරොක්වොයිවරු වඩාත් සාධාරණ පමණක් නොව වඩාත් තිරසාර සමාජයක් ද නිර්මාණය කළහ.
පාරිසරික භාරකාරත්වය කෙරෙහි දක්වන අවධාරණය ද අද ලෝකයට තීරණාත්මක අන්තර්ඥානයන් සපයයි; එහිදී ස්වාභාවික සම්පත් සූරාකෑම ගෝලීය පාරිසරික අර්බුදයකට මඟ පාදා ඇත. භූමිය පාලනය කළ යුතු දෙයක් නොව පෝෂණය කළ යුතු ජීවමාන වස්තුවක් ලෙස සැලකූ ඉරොක්වොයිවරුන්ගේ මාතෘ වංශික වටිනාකම්, සමාජයන්ට සොබාදහම සමඟ එකඟතාවයෙන් ජීවත් විය හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සැලැස්මක් සපයයි. භූමිය සහ එහි සම්පත් කළමනාකරණය කළ කාන්තාවන් විසින් පවත්වාගෙන ගිය මෙම වටිනාකම් අපට මතක් කර දෙන්නේ, පාලනය යනු හුදෙක් මිනිසුන් කළමනාකරණය කිරීම පමණක් නොව—සමස්ත පරිසර පද්ධතියේම සෞඛ්‍යය සහ තිරසාරභාවය සහතික කිරීම ද වන බවයි.