04 වන පරිච්ඡේදය: දර්ශනය - පුරුෂාත්ම හීනනයේ බුද්ධිමය බලවේගයක් ලෙස
දර්ශනය යනු කාලාන්තරයක් තිස්සේ ප්‍රඥාව සෙවීමක් ලෙසත්, පැවැත්ම, යථාර්ථය සහ මානව හැසිරීම් පිළිබඳ ස්වභාවය අවබෝධ කර ගැනීම අරමුණු කරගත් බුද්ධිමය ගවේෂණයක් ලෙසත් සලකනු ලැබීය. ග්‍රීසිය, ඉන්දියාව සහ චීනය වැනි රටවල පැරණිතම දාර්ශනික සම්ප්‍රදායන්ගේ සිටම, චින්තකයන් තර්කය සහ විචාර බුද්ධිය හරහා ලෝකයේ අභිරහස් ලිහා ගැනීමට උත්සාහ කළහ. කෙසේ වෙතත්, මෙම බුද්ධිමය විවාදයන්ට යටින් පවතින, බොහෝ විට අවධානයට ලක් නොවන ගැඹුරු සාධකයක් ඇත: එනම් දාර්ශනික ගවේෂණය මෙහෙයවීමෙහිලා පුරුෂාත්ම හීනනය (Male Inferiority) ඉටු කළ භූමිකාවයි.
ඉතිහාසය පුරාම පිරිමින්ට පැවරුණේ බලය, නායකත්වය සහ ශක්තිය යන සම්ප්‍රදායික භූමිකාවන් රැකගැනීමේ වගකීමයි. එහෙත්, සමාජය පරිණාමය වෙද්දී සහ කායික ශක්තියට වඩා බුද්ධිමය ජයග්‍රහණ අගය කිරීමට පටන් ගත් විට, බොහෝ පිරිමින් තමන් තුළ පවතින "අඩුපාඩු" පිළිබඳ හැඟීමෙන් පීඩා විඳීමට පටන් ගත්හ. ජීවිතය සහ එහි අරමුණ පිළිබඳ සාංදෘෂ්ටිකවාදී (existential) ප්‍රශ්න සමඟ මිශ්‍ර වූ මෙම හීනමානය, බුද්ධිමය වශයෙන් තමන්ව ඔප්පු කිරීමට මාධ්‍යයක් ලෙස දර්ශනය වෙත යොමු වීමට බොහෝ දෙනා පොළඹවන ලදී. ඇතැමුන්ට, දර්ශනය යනු තමන්ගේ පාලනය සහ ආධිපත්‍යය නැවත ලබා ගැනීමට ලැබුණු අවස්ථාවකි—මෙවර එය කායික ශක්තිය හරහා නොව, "බුද්ධිමය උත්තරීතර භාවය" හරහා සිදු විය.
මෙම පරිච්ඡේදයෙන් ගවේෂණය කරනු ලබන්නේ, පුරුෂාත්ම හීනනය දාර්ශනික චින්තනයේ පරිණාමය කෙරෙහි සූක්ෂ්ම ලෙස බලපා ඇති ආකාරයයි. දර්ශනයේ වර්ධනය පිළිබඳ ඓතිහාසික සන්දර්භය පරීක්ෂා කිරීමෙන් සහ පුද්ගලික මෙන්ම සමාජීය අනාරක්ෂිත භාවයන්ගෙන් හැඩගැසුණු ප්‍රධාන දාර්ශනිකයන්ගේ කෘති විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, පුරුෂභාවය, බලය සහ බුද්ධිමය ඉතිහාසය අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාවය අපට වඩා හොඳින් අවබෝධ කර ගත හැකිය.
ඓතිහාසික සන්දර්භය සහ දර්ශනයේ ආගමනය
A. පැරණි ශිෂ්ටාචාරයන්හි දර්ශනය
විධිමත් විෂයයක් ලෙස දර්ශනය බිහි වූයේ ග්‍රීසිය, ඉන්දියාව සහ චීනය ඇතුළු පැරණි ශිෂ්ටාචාර කිහිපයකය. මෙම සමාජයන් භූගෝලීය වශයෙන් වෙනස් වුවද, ඒවා සියල්ලම සැලකිය යුතු සමාජීය සහ බුද්ධිමය පරිවර්තනයන්ට ලක් වූ අතර එය දාර්ශනික ගවේෂණයේ වර්ධනයට රුකුල් දුන්නේය.
පැරණි ග්‍රීසියේ: ලෝකය පිළිබඳ මිථ්‍යාමය පැහැදිලි කිරීම්වල සිට තාර්කික චින්තනය දක්වා සංක්‍රමණය වීම බුද්ධිමය ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් විය. තේලීස් (Thales) සහ ඇනැක්සිමැන්ඩර් (Anaximander) වැනි මුල් කාලීන ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් දෙවිවරුන්ගේ කැමැත්ත මත යැපෙනවා වෙනුවට තර්කනය හරහා ස්වභාවික සංසිද්ධීන් පැහැදිලි කිරීමට උත්සාහ කළහ.
ඉන්දියාවේ: වාරිත්‍ර පදනම් කරගත් වෛදික සම්ප්‍රදායන්හි සිට උපනිෂද්වල දක්නට ලැබෙන වඩාත් වියුක්ත (abstract) අධ්‍යාත්මික මෙනෙහි කිරීම් දක්වා සිදු වූ වෙනස දාර්ශනික චින්තනයේ ගැඹුරු වීමක් පෙන්නුම් කළේය. අවධානය තමා දෙසටම යොමු වූ අතර, ආත්මය, යථාර්ථය සහ පැවැත්ම පිළිබඳ ගවේෂණය ආරම්භ විය.
චීනයේ: සටන්කාමී රාජ්‍ය යුගයේදී (Warring States period) කොන්ෆියුසියස්වාදය සහ දාඕවාදය නැගී ඒම හරහා සමාජ අවුල් සහගත තත්ත්වයන් ජය ගැනීම සඳහා සදාචාරාත්මක සහ පාරභෞතික රාමු අවශ්‍ය බව පෙන්නුම් කළේය.
මිථ්‍යාවෙන් සහ චාරිත්‍රවලින් බුද්ධිමය ගවේෂණය දෙසට සිදු වූ මෙම මාරුව පැරණි ශිෂ්ටාචාරයන්හි දර්ශනයේ උදාව සනිටුහන් කළේය. එහෙත්, මෙම බුද්ධිමය ප්‍රගතියට යටින්, වරක් කායික ආධිපත්‍යය සහ නායකත්වය මත පදනම් වූ සාම්ප්‍රදායික පිරිමි භූමිකාවන් ද වෙනස් වීමට පටන් ගත්තේය.
B. පුරුෂ සමාජ භූමිකාවන් සහ අපේක්ෂාවන්
මෙම පැරණි සමාජවල මුල් අවධියේදී, පිරිමි අනන්‍යතාවය කායික ශක්තිය, රණකාමී තත්ත්වය සහ නායකත්වය සමඟ සමීපව බැඳී තිබුණි. නිදසුනක් වශයෙන්, පැරණි ග්‍රීසියේ පරමාදර්ශී පුරුෂ රූපය බොහෝ විට නිරූපණය කළේ අචිලස් (Achilles) සහ හර්කියුලිස් (Hercules) වැනි වීරෝදාර රණකාමීන් හරහාය. ධෛර්යය, ශක්තිය සහ කායික දස්කම් පුරුෂභාවයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය.
කෙසේ වෙතත්, බුද්ධිමය සහ දාර්ශනික ජයග්‍රහණ ප්‍රමුඛත්වය ගැනීමට පටන් ගත් විට, පිරිමින් පිළිබඳ අපේක්ෂාවන් වෙනස් විය. දැනුම, ප්‍රඥාව සහ වාග් දක්ෂතාවය සමානව අගය කිරීමට පටන් ගත් අතර, එමගින් හුදෙක් කායික ලක්ෂණ මත පමණක් නොව බුද්ධිමය මට්ටම මත පදනම් වූ නව පුරුෂත්වයේ ප්‍රමිතීන් බිහි විය. මෙම සංක්‍රාන්තිය, එම නව බුද්ධිමය ප්‍රමිතීන් සපුරාලීමට නොහැකි වූ පිරිමින් තුළ අනාරක්ෂිත බවක් හෝ හීනමානයක් ඇති කිරීමට හේතු වන්නට ඇත.
බොහෝ පිරිමින්ට දර්ශනය යනු නව ක්ෂේත්‍රයක තමන්ව ඔප්පු කිරීමට ලැබුණු අවස්ථාවකි. බුද්ධිමය ගවේෂණයන්හි විශිෂ්ටත්වය දැක්වීමෙන්, ඔවුන්ට ජීවිතයේ අනෙකුත් අංශවල දැනුණු හීනමානය පියවා ගනිමින් (compensating) පිළිගැනීමක් සහ තත්ත්වයක් ලබා ගත හැකි විය. දර්ශනය යනු පුරුෂභාවය නැවත අර්ථකථනය කිරීමේ ක්‍රමයක් බවට පත් වූ අතර, එය බුද්ධිමය උත්තරීතර භාවය හරහා පිරිමින්ට සිය ආධිපත්‍යය නැවත ලබා ගැනීමට මගක් සලසා දුන්නේය.
නිදර්ශන අධ්‍යයනය: සොක්‍රටීස් සහ සොක්‍රටීක ක්‍රමය (Socratic Method)
බටහිර දර්ශනයේ පියා ලෙස සැලකෙන සොක්‍රටීස්, අනාරක්ෂිත බව පිළිබඳ හැඟීම සහ බුද්ධිමය ආධිපත්‍යය සඳහා වන ආශාව දාර්ශනික ගවේෂණයක් මෙහෙයවිය හැක්කේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ කදිම උදාහරණයකි. සොක්‍රටීස් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වන්නේ තමා විසින් වර්ධනය කරන ලද "සොක්‍රටීක ක්‍රමය" නිසාය. මෙය සංවාදමය ක්‍රමයක් වන අතර, එහිදී ඔහු තම ප්‍රතිවාදියාගෙන් විමසා බලන සුළු ප්‍රශ්න අසමින්, ඔවුන්ගේ පූර්ව නිගමනයන්ට අභියෝග කිරීමටත්, ඔවුන්ගේ විශ්වාසයන්හි පවතින පරස්පර විරෝධතා හෙළි කිරීමටත් ඔවුන්ට බල කරයි. මෙම ක්‍රමය හුදෙක් සත්‍යය හෙළි කරගැනීමේ මෙවලමක් පමණක් නොව, සොක්‍රටීස්ට අනෙක් අයට වඩා තමාගේ "බුද්ධිමය උත්තරීතර භාවය" තහවුරු කිරීමට ලැබුණු මගක් ද විය.
තමා දන්නා එකම දෙය නම් තමා කිසිවක් නොදන්නා බව යැයි ඔහු ප්‍රකාශ කළද, සොක්‍රටීස්ගේ නොනවතින ප්‍රශ්න කිරීම් හරහා ඔහු සමාජය තුළ ප්‍රබල බුද්ධිමය බලවේගයක් ලෙස ස්ථාපිත විය. දැනුමට ඉහළ වටිනාකමක් ලැබෙමින් පැවති සමාජයක, ස්ථාපිත සම්මතයන්ට අභියෝග කිරීමටත් තමාගේ පෞරුෂය තහවුරු කිරීමටත් මෙම ක්‍රමය ඔහුට උපකාරී විය. සොක්‍රටීස්වාදී ක්‍රමය යනු වාග් පටුත්වය සහ දාර්ශනික තීක්ෂණභාවය අගය කරන ලද සමාජ වටපිටාවක් තුළ, සිය ආධිපත්‍යය පවත්වා ගැනීම සඳහා යොදාගත් බුද්ධිමය ආත්මාරක්ෂක උපක්‍රමයක් (intellectual self-defense) ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
ගැඹුරු මට්ටමකින් බලන කල, සොක්‍රටීස්ගේ මෙම ප්‍රවේශය ඔහුගේම පැවැත්ම පිළිබඳ පැවති අනාරක්ෂිත බවක් (existential insecurity) මත පදනම් වූවක් විය හැකිය. සාම්ප්‍රදායික පුරුෂ බලය අභිබවා බුද්ධිමය ජයග්‍රහණ ඉස්මතු වෙමින් පැවති සමාජයක, සොක්‍රටීස්ගේ ප්‍රශ්න කිරීම් යනු දැනුම, පැවැත්ම සහ සත්‍යයේ ස්වභාවය පිළිබඳ තමා තුළම පැවති අවිනිශ්චිතතාවන්ට මුහුණ දීමට ගත් උත්සාහයක් ලෙස දැකිය හැකිය. නිරන්තරයෙන් අන් අයට අභියෝග කිරීමෙන්, සොක්‍රටීස් සත්‍යය සෙවීම පමණක් නොව, මානව අවබෝධයේ සීමාවන් පිළිබඳ තමා තුළම පැවති හීනමානයට පිළියම් යෙදීමට ද උත්සාහ කළේය.
සිය දාර්ශනික විශ්වාසයන් වෙනුවෙන් මරණයට මුහුණ දීමට ඔහු දැක්වූ කැමැත්තෙන්, ඔහුගේ ගවේෂණයේ පැවැත්මවාදී මානය තවදුරටත් තහවුරු වේ. තරුණයන් නොමග යැවීම සහ දේව අපහාසය යන චෝදනා මත ඔහුට මරණ දඬුවම නියම වූ විට, ඔහු සිය විශ්වාසයන් අත්හැරීම ප්‍රතික්ෂේප කරමින් ඉතා සංසුන්ව එයට මුහුණ දුන්නේය. ඔහුගේ මරණය වැළඳ ගැනීම යනු අවසාන දාර්ශනික ස්ථාවරයයි—එනම් මරණීය බව වැළඳ ගැනීම සහ "යහපත් ජීවිතයක්" යනු කුමක්දැයි සමාජය විසින් නියම කර තිබූ සම්මතයන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමයි. මේ ආකාරයෙන්, සොක්‍රටීස්ගේ ජීවිතය සහ මරණය හුදෙක් බුද්ධිමය විරෝධතාවක් පමණක් නොව, හීනමානය සහ භීතිය ජය ගැනීම ප්‍රකාශ කළ අවස්ථාවක් ද විය.
නීට්ෂේ සහ "බලය සඳහා වූ කැමැත්ත" (Will to Power)
පුරුෂාත්ම හීනනයට උදාහරණයක් ලෙස අර්ථකථනය කළ හැකි තවත් දාර්ශනිකයෙකු වන්නේ ෆ්‍රෙඩ්රික් නීට්ෂේ (Friedrich Nietzsche) ය. නීට්ෂේගේ දර්ශනය බොහෝ විට නූතන යුරෝපීය සමාජයේ සදාචාරාත්මක පරිහානිය පිළිබඳ විවේචනයක් ලෙසත්, ජීවිතයට සහජ අර්ථයක් නොමැති බව පවසන 'ශුණ්‍යවාදයේ' (nihilism) නැගී ඒමට එරෙහි ප්‍රතිචාරයක් ලෙසත් සැලකේ. නීට්ෂේගේ චින්තනයේ කේන්ද්‍රය වන්නේ "බලය සඳහා වූ කැමැත්ත" (Will to Power) යන සංකල්පයයි. ඔහු මෙය විස්තර කරන්නේ මිනිසා තුළ පවතින මූලික ගාමක බලවේගය ලෙසයි. මෙය පුද්ගලයෙකු තුළ ආධිපත්‍යය තහවුරු කිරීමට සහ තම බලපෑම ව්‍යාප්ත කිරීමට පවතින සහජ ආශාව නියෝජනය කරයි.
නීට්ෂේ "බලය සඳහා වූ කැමැත්ත" අවධාරණය කිරීම, නූතන මිනිසා "නපුංසක භාවයට" පත්වීම (emasculation) පිළිබඳ ඔහු තුළ පැවති බියට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස වටහා ගත හැකිය. ක්‍රිස්තියානි ආගමේ නැගී ඒම සහ ඒ හා බැඳුණු නිහතමානී බව, කරුණාව සහ යටහත් පහත් බව වැනි සදාචාරාත්මක වටිනාකම් විසින් සාම්ප්‍රදායික පුරුෂභාවය සමඟ බැඳුණු ශක්තිමත් සහ ස්ථීර ගුණාංග දුර්වල කර ඇති බව ඔහු විශ්වාස කළේය. නීට්ෂේගේ දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, නූතන සමාජය ශක්තිය සහ ධෛර්යය වෙනුවට යටත්වීම සහ අනුකූලතාවය තෝරාගෙන ඇති අතර, එය වීරෝදාර ගුණාංගවල පරිහානියට හේතු වී ඇත.
නීට්ෂේගේ පරමාදර්ශී චරිතය වන "උබර්මෙන්ෂ්" (Übermensch) හෙවත් "අධි-මිනිසා", මෙම බල රහිත භාවය පිළිබඳ හැඟීමට දුන් පිළිතුරයි. අධි-මිනිසා යනු සාම්ප්‍රදායික සදාචාරය අභිබවා යන, "බලය සඳහා වූ කැමැත්ත" පූර්ණ ලෙස වැළඳ ගන්නා, සහ ක්‍රිස්තියානි වටිනාකම් ප්‍රතික්ෂේප කර වඩාත් ස්ථීර සහ ආධිපත්‍යය දරන පැවැත්මක් තෝරා ගන්නා පුද්ගලයාය. නීට්ෂේ නූතන සදාචාරය විවේචනය කිරීම සහ අධි-මිනිසෙකු බිහි කිරීම සඳහා කරන කැඳවීම, ඔහු තුළම පැවති හීනමානය සහ නොහැකියාව පිළිබඳ හැඟීමට දුන් බුද්ධිමය ප්‍රතිචාරයක් ලෙස දැකිය හැකිය.
දුර්වල සෞඛ්‍ය තත්ත්වය සහ පෞද්ගලික අරගලවලින් පිරුණු නීට්ෂේගේ ජීවන අත්දැකීම් ඔහුගේ දර්ශනය කෙරෙහි බලපාන්නට ඇති බව පැහැදිලිය. දුර්වලකම ජය ගැනීමටත්, වඩාත් වීරෝදාර පුරුෂභාවයක් නැවත ලබා ගැනීමටත් පවතින ආශාව ඔහුගේ ලේඛනවලින් පිළිබිඹු වේ. ශක්තිය සහ බලය වැනි ගුණාංග වෙත නැවත හැරී යාමට උපදෙස් දීමෙන්, නීට්ෂේ උත්සාහ කළේ ඔහුගේම පෞද්ගලික අනාරක්ෂිත භාවයන්ට මෙන්ම, ව්‍යාකූල සහ සදාචාරාත්මකව අවිනිශ්චිත සමාජයක සිටින පිරිමින්ගේ අනාරක්ෂිත භාවයන්ට විසඳුම් සෙවීමටය.
කීර්කේගාඩ් සහ පැවැත්ම පිළිබඳ භීතිය (Anxiety of Existence)
සාංදෘෂ්ටිකවාදයේ (existentialism) පියා ලෙස සැලකෙන සෝරන් කීර්කේගාඩ් (Søren Kierkegaard), පුරුෂාත්ම හීනනය සහ දාර්ශනික චින්තනයේ නැගී ඒම අතර පවතින සබඳතාවය පිළිබඳ තවත් දෘෂ්ටිකෝණයක් ඉදිරිපත් කරයි. කීර්කේගාඩ්ගේ කෘතිවල ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු වන්නේ කාංසාව (anxiety), බලාපොරොත්තු සුන්වීම (despair) සහ පුද්ගලයා දෙවියන් වහන්සේ හා සමාජය සමඟ පවත්වන සබඳතාවය පිළිබඳවයි. ඔහුගේ පෞද්ගලික අත්දැකීම්වලින් පෝෂණය වූ මෙම දර්ශනය තුළ හුදෙකලා බව සහ විගාමික බව (alienation) පිළිබඳ ගැඹුරු හැඟීමක් පිළිබිඹු වේ.
කීර්කේගාඩ්ගේ දර්ශනයේ කේන්ද්‍රය වන්නේ "පැවැත්ම පිළිබඳ කාංසාව" (existential anxiety) යන්නයි. එනම්, පැවැත්මේ පවතින අනන්ත වූ හැකියාවන් හමුවේ පුද්ගලයෙකු තුළ ඇතිවන ගැඹුරු නොසන්සුන් හැඟීමයි. කීර්කේගාඩ්ට අනුව, මෙම කාංසාව මගහැරිය යුතු දෙයක් නොව, අව්‍යාජ ආත්මීයත්වයක් කරා යන ගමනේදී වැළඳගත යුතු අත්‍යවශ්‍ය පියවරකි. මෙම අර්ථයෙන් බලන කල, කීර්කේගාඩ්ගේ දර්ශනය යනු සමාජ අපේක්ෂාවන්ට අනුගත වීමේ පීඩනය හමුවේ බොහෝ පිරිමින් අත්විඳින "නොහැකියාව" සහ "හීනමානය" පිළිබඳ හැඟීමට දුන් ප්‍රතිචාරයක් ලෙස දැකිය හැකිය.
සමාජ සම්මතයන්ට අනුගත වීම සහ ඇදහිල්ල පිළිබඳ කීර්කේගාඩ් තුළ පැවති අරගලය ඔහුගේ ලේඛනවල පැහැදිලිව පෙනේ. ඔහු නිතරම ස්ථාපිත පල්ලිය (established church) සහ සමාජ අපේක්ෂාවන් සමඟ ගැටුණු අතර, තම කෘති හරහා දැඩි හුදෙකලා බවක් ප්‍රකාශ කළේය. කීර්කේගාඩ්ට අනුව, දර්ශනය යනු මෙම අනාරක්ෂිත භාවයන් සමඟ පොරබදන්නටත්, පැවැත්මේ අවිනිශ්චිතතාවය හමුවේ අර්ථයක් සොයා ගැනීමටත් ලැබුණු මාධ්‍යයකි. දෙවියන් වහන්සේ සමඟ පුද්ගලයා පවත්වන සබඳතාවය පිළිබඳ ඔහුගේ අවධාරණයෙන් පිළිබිඹු වන්නේ, අරමුණක් සෙවීමට සහ හීනමානය පිළිබඳ හැඟීම් අභිබවා යාමට ඔහු දැරූ උත්සාහයයි.
පුරුෂ අනන්‍යතාවය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමේ මෙවලමක් ලෙස දර්ශනය
දර්ශනය හරහා පුරුෂභාවය නැවත අර්ථකථනය කිරීම
සමාජීය භූමිකාවන් කාලයත් සමඟ වෙනස් වන විට, පිරිමින් කෙරෙහි තබන අපේක්ෂාවන් ද වෙනස් වී ඇත. ඉතිහාසය පුරාම, දර්ශනය බොහෝ විට පුරුෂභාවය නැවත අර්ථකථනය කිරීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස ක්‍රියා කර ඇති අතර, එය විශේෂයෙන්ම තමන් තුළ පවතින "නොහැකියාව" පිළිබඳ හැඟීමට දුන් පිළිතුරක් විය. පැරණි ග්‍රීසියේ, බුද්ධිමය ජයග්‍රහණ කායික දස්කම් සමඟ කරට කර තරඟ කිරීමට පටන් ගත් විට, ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් වැනි චින්තකයින් පුරුෂභාවය පිළිබඳ නව ආකෘති ඉදිරිපත් කළහ. එහිදී කායික ශක්තියට සහ ආධිපත්‍යයට වඩා ප්‍රඥාව, ගුණය සහ තර්කනයට ප්‍රමුඛත්වය දෙන ලදී.
ප්ලේටෝගේ 'සමූහාණ්ඩුව' (The Republic) කෘතියේ එන "දාර්ශනික රජු" (philosopher-king) පිළිබඳ සංකල්පය පුරුෂභාවය නැවත අර්ථකථනය කිරීමක් නියෝජනය කරයි. දාර්ශනික රජු යනු පරමාදර්ශී පාලකයාය—ඔහු ප්‍රඥාවන්තය, යුක්ති සහගතය, සහ තිරිසන් බලය වෙනුවට තර්කනය මගින් මෙහෙයවනු ලබන්නෙකි. මෙම නව පරමාදර්ශය කායික බලයට ප්‍රමුඛත්වය දුන් සාම්ප්‍රදායික පුරුෂ මූලධර්මවලින් බැහැර වී, බුද්ධිමය සහ සදාචාරාත්මක උත්තරීතර භාවය අගය කරන ආකෘතියක් දෙසට යොමු විය. සාම්ප්‍රදායික රණකාමී සංස්කෘතිය තුළ තමන් පහත් යැයි හැඟුණු පිරිමින්ට, දර්ශනය හරහා සමාජයේ ගෞරවය සහ තත්ත්වය ලබා ගැනීමට නව මාවතක් විවෘත විය.
එලෙසම, සෙනෙකා (Seneca) සහ මාකස් ඕරෙලියස් (Marcus Aurelius) වැනි පැරණි රෝමයේ ස්ටොයිකවාදී (Stoic) දාර්ශනිකයෝ සැබෑ පුරුෂභාවයේ ලක්ෂණ ලෙස ස්වයං පාලනය, තාර්කිකත්වය සහ අභ්‍යන්තර ශක්තිය අවධාරණය කළහ. ස්ටොයිකවාදී ප්‍රඥාවන්තයා යනු බාහිර සිදුවීම්වලින් නොසැලී, විපත් හමුවේ ස්ථීරව සිටින මිනිසෙකි. වඩ වඩාත් සංකීර්ණ සහ අනාවැකි කිව නොහැකි වූ ලෝකයක් තුළ පුරුෂභාවය වටහා ගැනීම සඳහා මෙම පරමාදර්ශය නව රාමුවක් සපයන ලදී. සාම්ප්‍රදායික පිරිමි භූමිකාවන්ගේ ඉල්ලීම් සපුරාලීමට අරගල කළ පිරිමින්ට, තම ජීවිතය පාලනය කිරීමට සහ තම අභිමානය රැක ගැනීමට දර්ශනය මගක් පෙන්වා දුන්නේය.
වෙනස් වන “පිරිමි” භූමිකාවන්ට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස දර්ශනය
සමාජය පරිණාමය වී වඩාත් සංකීර්ණ වෙද්දී, කායික ආධිපත්‍යය, යුධ නායකත්වය සහ ස්ත්‍රිය මත පැතිරවූ අධිකාරිය වැනි පිරිමින්ගේ සම්ප්‍රදායික භූමිකාවන් වෙනස් වීමට පටන් ගත්තේය. බුද්ධිමය ජයග්‍රහණවල නැගී ඒම, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ වර්ධනය සහ පවුල් ව්‍යුහයේ වෙනස්වීම් යන කරුණු පුරුෂභාවය (masculinity) නැවත අර්ථකථනය කිරීමට දායක විය. මෙම වෙනස්කම් නිසා තමන් අවතැන් වූ බව හැඟුණු පිරිමින්, තමන්ගේ අනන්‍යතාවය සහ ජීවිතයේ අරමුණ නැවත සොයා ගැනීම සඳහා දර්ශනය වෙත යොමු වූහ.
පැරණි ග්‍රීසියේ, රණකාමීන් මත පදනම් වූ සමාජයක සිට බුද්ධිමය විවාද සහ සිවිල් සහභාගීත්වය අගය කරන සමාජයක් දක්වා වූ සංක්‍රාන්තිය පිරිමින් කෙරෙහි නව අපේක්ෂාවන් ඇති කළේය. මෙය 'පොලිස්' (Polis) හෙවත් නගර රාජ්‍ය සංකල්පය තුළ මැනවින් දක්නට ලැබුණි. එහිදී පිරිමින්ගෙන් අපේක්ෂා කළේ දේශපාලන කතිකාවන්ට සහ සිවිල් වගකීම්වලට දායක වීමයි. ප්ලේටෝ සහ ඇරිස්ටෝටල් වැනි දාර්ශනිකයන් ප්‍රඥාව සහ තාර්කිකත්වය මත පදනම් වූ නව නායකත්ව ආකෘති ඉදිරිපත් කරමින්, කායික බලයට වඩා බුද්ධිය වටිනා බව අවධාරණය කළහ.
බොහෝ පිරිමින්ට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ සහ බුද්ධිවාදයේ නැගී ඒම හීනමානයක් ඇති කිරීමට හේතු විය; විශේෂයෙන්ම මෙම නව අපේක්ෂාවන් සපුරාලීමට නොහැකි වූවන් තුළ මෙය තදින්ම බලපෑවේය. වාග් දක්ෂතාවය, දර්ශනය සහ දේශපාලන විවාදයන්හි විශිෂ්ටත්වය දැක්වීමට සිදු වූ බලපෑම නිසා, වඩාත් බුද්ධිමත් සමකාලීනයන් හමුවේ ඇතැම් පිරිමින්ට තමන් "නොහැකියාවෙන්" පෙළෙන බව හැඟෙන්නට ඇත. මෙම සන්දර්භය තුළ දර්ශනය යනු පිරිමින්ට මෙම වෙනස් වන භූමිකාවන් තුළ සැරිසැරීමට සහ සමාජය තුළ තම වටිනාකම තහවුරු කිරීමට ලැබුණු මගකි.
එලෙසම රෝමයේදී, ස්ටොයිකවාදී දාර්ශනිකයන් සමාජයේ දක්නට ලැබුණු සදාචාරාත්මක පරිහානියට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ 'ස්වයං පාලනය' සහ 'අභ්‍යන්තර ශක්තිය' පරමාදර්ශ ලෙස ඉදිරිපත් කරමිනි. දේශපාලන කැළඹීම් හෝ පෞද්ගලික අසාර්ථකත්වයන් හමුවේ තමන් බල රහිත බව හැඟුණු පිරිමින්ට, ස්ටොයිකවාදය සිය ජීවිතයේ පාලනය නැවත ලබා ගැනීමට මගක් පෙන්වා දුන්නේය. බාහිර සිදුවීම් පාලනය කළ නොහැකි වුවද, ඒවාට දක්වන ප්‍රතිචාර පාලනය කළ හැකිය යන ස්ටොයික විශ්වාසය, අනාවැකි කිව නොහැකි ලෝකයක් තුළ බලය පිළිබඳ හැඟීමක් (sense of empowerment) ලබා දුන්නේය. අසරණභාවය සහ හීනමානය ජය ගැනීමට වෙහෙසෙන පිරිමින් අතර මෙම දර්ශනය බෙහෙවින් ජනප්‍රිය විය.
පිරිමින් සවිබල ගැන්වීමේ මූලාශ්‍රයක් ලෙස දර්ශනය
සමාජය තුළ පිරිමියාගේ භූමිකාව දිගින් දිගටම පරිණාමය වෙද්දී, දර්ශනය යනු හුදෙක් හීනමානයට දුන් ප්‍රතිචාරයක් පමණක් නොව, සැබෑ සවිබල ගැන්වීමේ මූලාශ්‍රයක් බවට ද පත් විය. දාර්ශනික ගවේෂණයන්හි යෙදීමෙන් පිරිමින්ට තමන්ව නැවත අර්ථකථනය කර ගැනීමටත්, නව බුද්ධිමය මාවත් ඔස්සේ තම ආධිපත්‍යය තහවුරු කිරීමටත් හැකි විය. මෙම බුද්ධිමය ස්වයං-තහවුරු කිරීම (intellectual self-assertion) හරහා, පිරිමි බලයේ සාම්ප්‍රදායික ස්වරූපයන් පිරිහී යද්දී පවා සිය උත්තරීතර භාවය රැක ගැනීමට ඔවුහු සමත් වූහ.
දර්ශනය මගින් පිරිමින්ට සමාජ වෙනස්කම්වල අභියෝගවලින් ඔබ්බට ගොස් තමන්ගේ ජීවිතය සහ වටපිටාව කෙරෙහි පාලනය පවත්වා ගැනීමට මගක් සැලසීය. පැරණි ග්‍රීසියේ 'සොෆිස්ට්වරු' (Sophists) - එනම් තැනින් තැන යමින් උගන්වන ගුරුවරුන් සහ දාර්ශනිකයන් - දේශපාලන සහ බුද්ධිමය ක්ෂේත්‍රවල සාර්ථක වීමට අවශ්‍ය වාග් කලාව (rhetoric) ඉගැන්වූහ. වාග් කලාව ප්‍රගුණ කිරීමෙන් පිරිමින්ට අන් අයව මෙහෙයවීමටත්, විවාදවලදී තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීමටත්, නගර රාජ්‍යය තුළ නායකත්ව තනතුරු ලබා ගැනීමටත් හැකි විය.
රෝමයේදී, හැඟීම්වලින් බැහැර වීම (emotional detachment) සහ තාර්කික පාලනය පිළිබඳ ස්ටොයික පරමාදර්ශය පිරිමින්ට රෝම සමාජයේ සංකීර්ණතා මැද සිය අනන්‍යතාවය සහ බලය රැක ගැනීමට උපකාරී විය. බාහිර තත්ත්වයන් හමුවේ නොසැලී සිටීමේ හැකියාව ශක්තියේ ලක්ෂණයක් ලෙස සැලකුණු අතර, එමගින් පිරිමින්ට තම අභිමානය හෝ ගෞරවය නැති කර නොගෙන ජීවිතයේ පීඩනයන්ට ඔරොත්තු දීමට හැකි විය. වඩ වඩාත් අවුල් සහගත සහ සදාචාරාත්මකව අවිනිශ්චිත වූ ලෝකයක් තුළ ස්ටොයිකවාදය පිරිමින්ට සිය පුරුෂභාවය රැක ගැනීමට ශක්තිමත් රාමුවක් සපයන ලදී.
මේ අනුව, පිරිමින්ට සිය බුද්ධිමය ආධිපත්‍යය තහවුරු කිරීමටත්, ස්වයං-වටිනාකම රැක ගැනීමටත්, තම ජීවිතය කෙරෙහි පාලනය නැවත ලබා ගැනීමටත් දර්ශනය ප්‍රබල මෙවලමක් විය. සාම්ප්‍රදායික පිරිමි අධිකාරිය අභියෝගයට ලක් වෙද්දී පවා, දර්ශනය හරහා නව ආකාරයකින් සිය උත්තරීතර භාවය පවත්වාගෙන යාමට පිරිමියාට හැකි විය.
නූතන දර්ශනය තුළ පුරුෂාත්ම හීනනයේ උරුමය
ප්‍රබුද්ධිය සහ බුද්ධිවාදයේ නැගී ඒම
17 වන සහ 18 වන සියවස්වල යුරෝපයේ ඇති වූ "ප්‍රබුද්ධිය" (Enlightenment) හෙවත් "බුද්ධියේ යුගය", සැලකිය යුතු බුද්ධිමය හා දාර්ශනික වර්ධනයක් සනිටුහන් කළේය. ප්‍රබුද්ධ චින්තකයෝ තාර්කිකත්වය, ප්‍රත්‍යක්ෂ සාක්ෂි (empirical evidence) සහ විද්‍යාත්මක දැනුම හඹා යාමේ වැදගත්කම අවධාරණය කළහ. මෙම බුද්ධිමය ව්‍යාපාරය නූතන බටහිර දර්ශනය ගැඹුරින් හැඩගස්වන ලද අතර සමකාලීන චින්තනය කෙරෙහි ද දිගින් දිගටම බලපෑම් කරයි.
කෙසේ වෙතත්, ප්‍රබුද්ධ බුද්ධිවාදයේ මතුපිටට යටින් බුද්ධිමය ප්‍රවීණත්වය සඳහා වූ ආශාව සහ පිරිමින් තුළ තවමත් ඉතිරිව පවතින "හීනමානය" අතර දැඩි ගැටුමක් පවතී. පිරිමින්ගෙන් බුද්ධිමය කටයුතුවල විශිෂ්ටත්වය වැඩි වැඩියෙන් අපේක්ෂා කළ බැවින්, තමන් දාර්ශනික හා විද්‍යාත්මක විශිෂ්ටත්වයට සුදුසු බව ඔප්පු කිරීමට බොහෝ දෙනෙකුට දැඩි පීඩනයක් දැනුණි. සම්ප්‍රදායික පුරුෂ බලයට වඩා බුද්ධිමය ජයග්‍රහණ අගය කරන යුගයක, තාර්කිකත්වය හඹා යාම පිරිමින්ට තම ආධිපත්‍යය තහවුරු කිරීමට ලැබුණු මාර්ගයක් විය.
"Cogito, ergo sum" ("මම සිතමි, එබැවින් මම සිටිමි") යනුවෙන් ප්‍රකාශ කළ රෙනේ ඩෙකාට් (René Descartes) වැනි දාර්ශනිකයන් මෙම බුද්ධිමය ස්වයං-තහවුරු කිරීමේ සංක්‍රාන්තිය මැනවින් නිරූපණය කරයි. ඩෙකාට් තර්කනය සහ සැකය කෙරෙහි දැක්වූ අවධාරණයෙන් පිළිබිඹු වන්නේ, වඩ වඩාත් සංකීර්ණ සහ අනාවැකි කිව නොහැකි වූ ලෝකයක් තුළ ස්වයං-අනන්‍යතාවය සහ ස්ථීරභාවය (certainty) පිළිබඳව ඔහු තුළ පැවති දැඩි සැලකිල්ලයි. බොහෝ පිරිමින්ට, දර්ශනය යනු තම තාර්කික ශක්තීන් කෙරෙහි පාලනය තහවුරු කර ගැනීමේ ක්‍රමයක් වූ අතර, බුද්ධිමය ආධිපත්‍යය මගින් අනෙකුත් අනාරක්ෂිත භාවයන් හෝ හීනමානයන් පියවා ගත හැකිය (compensate) යන අදහස එයින් ශක්තිමත් විය.
එලෙසම, ඉමැනුවෙල් කාන්ට්ගේ (Immanuel Kant) කෘති, විශේෂයෙන්ම 'Critique of Pure Reason', මානව දැනුමේ සීමාවන් සමඟ කරන ගැඹුරු ගනුදෙනුවක් සහ ස්වභාවික ලෝකය කෙරෙහි බුද්ධිමය අධිකාරියක් තහවුරු කිරීමේ අවශ්‍යතාවයක් නියෝජනය කරයි. විශ්වය අවබෝධ කර ගැනීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස තර්කනයේ වැදගත්කම කාන්ට් අවධාරණය කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ, විද්‍යාත්මක හා දාර්ශනික ගවේෂණ යුගයක ස්ථීරභාවය සහ පාලනය සඳහා වූ පුළුල් ආශාවයි.
සාංදෘෂ්ටිකවාදය සහ නූතන පුරුෂභාවයේ අර්බුදය
20 වන සියවසේදී, සාංදෘෂ්ටිකවාදය (Existentialism) දාර්ශනික ව්‍යාපාරයක් ලෙස නැගී ඒම ප්‍රබුද්ධියෙන් උරුම වූ බුද්ධිවාදයෙන් බැහැර වීමක් සනිටුහන් කළ අතර පැවැත්ම, නිදහස සහ අනන්‍යතාවය පිළිබඳ නව ගැටලු මතු කළේය. ජීන් පෝල් සාත්‍රේ (Jean-Paul Sartre), සිමෝන් ඩි බෝවර් (Simone de Beauvoir) සහ ඇල්බට් කැමූ (Albert Camus) වැනි දාර්ශනිකයන් පැවැත්මේ ඇති 'අතාර්කික බව' (absurdity) සහ මානව ජීවිතය සමඟ එන සහජ නිදහස ගැන සාකච්ඡා කළහ. පැවැත්මවාදය නූතන පුරුෂභාවයේ අර්බුදය පිළිබිඹු කළේය; මන්ද පිරිමින්ට තමන්ගේ සම්ප්‍රදායික බලය සහ අනන්‍යතාවය තවදුරටත් ප්‍රමාණවත් නොවන ලෝකයක අතරමං වීමට සිදු වූ බැවිනි.
සාත්‍රේට අනුව, 'අන්තගාමී නිදහස' (radical freedom) - එනම් පුද්ගලයන් තමන්ගේම ක්‍රියාවන් සහ තීරණ සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම වගකිව යුතුය යන අදහස - පුරුෂභාවය පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික සංකල්පවලට දැඩි අභියෝගයක් එල්ල කළේය. අර්ථයක් ලබා නොදෙන ලෝකයක් තුළ මිනිසුන් තමන්ගේම අර්ථයක් නිර්මාණය කරගත යුතු බව සාත්‍රේ තර්ක කළේය. නිදහස සහ වගකීම කෙරෙහි මෙලෙස අවධාරණය කිරීම පිරිමින් මත විශාල බරක් පැටවීය; මන්ද පිරිමියෙකු වීම යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි මාර්ගෝපදේශ තවදුරටත් ලබා නොදෙන ලෝකයක, තමන්ගේම අනන්‍යතාවයක් ගොඩනගා ගැනීමේ වගකීම ඔවුන්ට පැවරුණු බැවිනි.
සාත්‍රේගේ දෘෂ්ටිකෝණයට අනුව, බොහෝ පිරිමින් මෙම සාංදෘෂ්ටිකවාදී අර්බුදයට ප්‍රතිචාර දැක්වූයේ "වැරදි විශ්වාසය" (bad faith) - එනම් සමාජ අපේක්ෂාවන්ට අනුගත වීම හරහා තම නිදහසේ වගකීමෙන් මිදීමට උත්සාහ කරන ස්වයං-මුලාවක නිරත වීමෙනි. අව්‍යාජ ආත්මීයත්වයෙන් මෙලෙස පලායාම පුරුෂාත්ම හීනන සංකීර්ණයේ (male inferiority complex) පිළිබිඹුවක් ලෙස දැකිය හැකිය; මන්ද සම්ප්‍රදායික බලය අදාළ නොවන ලෝකයක පිරිමින් තම පුරුෂභාවය තහවුරු කිරීමට දැඩි අරගලයක නිරත වූ බැවිනි.
දර්ශනයේ පුරුෂ-කේන්ද්‍රීය අවධානය පිළිබඳ ස්ත්‍රීවාදී විවේචන
මෑත දශක කිහිපය තුළ, ස්ත්‍රීවාදී දාර්ශනිකයන් විසින් සාම්ප්‍රදායික දර්ශනයේ පවතින පිරිමි-කේන්ද්‍රීය නැඹුරුව දැඩි විවේචනයට ලක් කර ඇති අතර, පුරුෂාත්ම හීනනය යන මානසික සංකීර්ණය කිසිසේත්ම නොදැන පවා, පිරිමින් විසින් බුද්ධිමය ඉතිහාසය හැඩගස්වා ඇති ආකාරය ප්‍රශ්න කර ඇත. ප්ලේටෝගේ සිට නීට්ෂේ දක්වා වූ බටහිර දර්ශනයෙන් වැඩි ප්‍රමාණයක් පිළිබිඹු කරන්නේ පුරුෂභාවය පිළිබඳ යටිපෙළේ පවතින පුරුෂාධිපත්‍යය තහවුරු කිරීමේ අවශ්‍යතාවය බව ස්ත්‍රීවාදී විද්වතුන් තර්ක කරති.
සිමෝන් ඩි බෝවර් (Simone de Beauvoir) වැනි ස්ත්‍රීවාදී චින්තකයෝ දර්ශනය තුළ අන්තර්ගත පීතෘමූලික උපකල්පනයන්ට මුලින්ම අභියෝග කළ අය අතර වෙති. ඇයගේ 'The Second Sex' නම් විශිෂ්ට කෘතිය හරහා, ඉතිහාසය පුරා කාන්තාවන් ස්වාධීන පුද්ගලයන් ලෙස නොව, පිරිමියාට සාපේක්ෂව අර්ථකථනය කර ඇති ආකාරය ඇය විවේචනය කළාය. බටහිර චින්තනය තුළ කාන්තාව "අනෙකා" (Other) ලෙස හැඳින්වීම හරහා ඔවුන්ගේ යටත් භාවය දිගින් දිගටම පවත්වාගෙන ගොස් ඇති බවත්, පිරිමි දාර්ශනිකයන් නිරන්තරයෙන්ම කාන්තාව පිරිමියාට වඩා පහත් ලෙස හුවා දක්වා ඇති බවත් බෝවර් තර්ක කළාය.
බෝවර්ගේ මෙම විවේචනය පසුව පැමිණි ලූස් ඉරිගරේ (Luce Irigaray) සහ ජුඩිත් බට්ලර් (Judith Butler) වැනි ස්ත්‍රීවාදී දාර්ශනිකයන්ට ආභාෂයක් විය. දාර්ශනික කතිකාවන්ගේ පවතින ලිංගික පක්ෂපාතීත්වය විසින් අදහස්වල ඉතිහාසය තුළ කාන්තා හඬ කොන් කිරීමට දායක වී ඇති ආකාරය ඔවුහු ගවේෂණය කළහ. සාම්ප්‍රදායික දර්ශනයේ පවතින ලිංගික නැඹුරුව හෙළිදරව් කිරීමෙන් - විශේෂයෙන්ම බලය අහිමි වේය යන බිය - දාර්ශනික අදහස් ගොඩනැගීමට සහ ඒවා පවත්වාගෙන යාමට බලපා ඇති ආකාරය මෙම විද්වතුන් පෙන්වා දී ඇත.
දර්ශනය සියලු ලිංගිකත්වයන් සඳහා නැවත අත්පත් කර ගැනීම
සාම්ප්‍රදායික දර්ශනය පිළිබඳ ස්ත්‍රීවාදී විවේචනය ශක්තිමත් වීමත් සමඟ, දර්ශනය සියලු ලිංගිකත්වයන් ඇතුළත් කරගත් බුද්ධිමය ගවේෂණයක් ලෙස නැවත අත්පත් කර ගැනීමේ ව්‍යාපාරයක් වර්ධනය වෙමින් පවතී. බටහිර චින්තනය මෙහෙයවූ පුරුෂ කේන්ද්‍රීය දර්ශනයට (සැබවින්ම මෙම ස්ත්‍රීවාදී චින්තකයින් පවා නොදන්නා පුරුෂාත්ම හීනන සංකීර්ණයට) අභියෝග කරමින්, වර්තමාන විද්වතුන් වඩාත් සාධාරණ සහ විවිධත්වයෙන් යුත් දාර්ශනික සම්ප්‍රදායක් සඳහා පෙනී සිටිති.
මෙම ව්‍යාපාරයේ ප්‍රධාන අංගයක් වන්නේ අන්තර්ඡේදනය (Intersectionality) යන්නයි. එනම් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය, ජාතිය, පන්තිමය තත්ත්වය සහ ලිංගික අනන්‍යතාවය යන සියල්ලම මානව අත්දැකීම් සහ බුද්ධිමය ගවේෂණ හැඩගැස්වීමේදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන බව පිළිගැනීමයි. බෙල් හුක්ස් (bell hooks) සහ ඇන්ජෙලා ඩේවිස් (Angela Davis) වැනි දාර්ශනිකයන් මෙම අනන්‍යතාවන් බලය, දැනුම සහ සමාජ යුක්තිය පිළිබඳ අපගේ අවබෝධයට බලපාන ආකාරය ගවේෂණය කර ඇත. සුදු ජාතික පිරිමි චින්තකයන්ට පමණක් සීමා වූ සම්ප්‍රදායික රාමුවෙන් ඔබ්බට ගොස් විවිධ හඬවල් සහ දෘෂ්ටිකෝණ සඳහා ඉඩකඩ ලබා දීමේ අවශ්‍යතාවය ඔවුන්ගේ කෘතිවලින් අවධාරණය කෙරේ.
මෙම ක්‍රියාවලියට බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය නැවත සිතා බැලීම, කාන්තාවන්ගේ සහ කොන් කරන ලද කණ්ඩායම්වල දායකත්වය ඊට ඇතුළත් කිරීම සහ වඩාත් සහයෝගිතාමය බුද්ධිමය සංස්කෘතියක් පෝෂණය කිරීම ඇතුළත් වේ. මෙහිදී සංඛ්‍යාලේඛන දෙස බැලීමේදී පෙනී යන්නේ පසුගිය දශක කිහිපය තුළ මෙම වෙනස සිදුවෙමින් පවතින බවයි. උදාහරණයක් ලෙස, ඇමරිකානු මනෝවිද්‍යාඥයින්ගේ සංගමයේ (APA) දත්තවලට අනුව, 1970 දශකයේදී දර්ශනය පිළිබඳ ආචාර්ය උපාධිලාභීන්ගෙන් කාන්තාවන් සිටියේ 10% කටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයක් වුවද, 2020 වන විට එය 30% දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත.
දර්ශන ඉතිහාසය පුරා, පුරුෂාත්ම හීනනය බුද්ධිමය ක්ෂේත්‍රය හැඩගැස්වීමේදී සුවිශේෂී, නමුත් බොහෝ විට පිළි නොගත් භූමිකාවක් ඉටු කර ඇත. සොක්‍රටීස්ගේ සිට නීට්ෂේ දක්වා බොහෝ ප්‍රධාන චරිත සිය බුද්ධිමය උත්තරීතර භාවය තහවුරු කිරීමට පෙළඹුණේ ජීවිතයේ අනෙකුත් අංශවල දැනුණු නොහැකියාව හෝ බල රහිත භාවයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙසය. දර්ශනය යනු මෙම පිරිමින්ට සිය පුරුෂභාවය නැවත අර්ථකථනය කිරීමට සහ පැවැත්ම පිළිබඳ කාංසාවන් පාලනය කිරීමට යොදාගත් මාර්ගයකි.
අප ඉදිරියට යද්දී, දර්ශනය යනු ලිංගිකත්වය, ජාතිය හෝ පසුබිම නොසලකා සෑම කෙනෙකුටම දැනුම සහ සත්‍යය හඹා යා හැකි ක්ෂේත්‍රයක් බවට පත්වීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එය තවදුරටත් පුරුෂෝත්තම භාවය සුරකින "වෙස්මුහුණක්" නොවිය යුතුය.