11 වන පරිච්ඡේදය: ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරවල නැගීම සහ පුරුෂාත්ම හීනනය
ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරය විවිධ අවධීන් හෙවත් 'තරංග' (Waves) කිහිපයක් ඔස්සේ විකාශනය වී ඇති අතර, ඒ සෑම එකක්ම පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන්ට අභියෝග කිරීම සහ කාන්තාවන්ගේ අයිතිවාසිකම් ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා වූ සුවිශේෂී අරමුණු සහ උපාය මාර්ගවලින් සමන්විත විය. මෙම ව්‍යාපාරය විසින් ලිංගික භූමිකාවන් පිළිබඳ සමාජ අවබෝධය සැලකිය යුතු ලෙස ප්‍රතිනිර්මාණය කර ඇති අතර, ඡන්ද අයිතිය, සේවා ස්ථානයේ සමානාත්මතාවය, ප්‍රජනක සෞඛ්‍යය සහ වඩාත් මෑතකදී ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරීත්වය වැනි කරුණු කෙරෙහි අවධානය යොමු කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම සියලු තරංග හරහා එක් තීරණාත්මක අංගයක් නිරන්තරයෙන් මඟ හැරී ඇත—එනම් පිතෘ මූලිකත්වයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මූලයන්ය. විශේෂයෙන්ම, කාන්තාවන් කෙරෙහි තම ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පිරිමින්ව පොළඹවනු ලබන, ඔවුන් තුළ ගැඹුරින් මුල් බැස ඇති අසමත්භාවය පිළිබඳ බිය සහ අනාරක්ෂිතභාවය හෙවත් පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ කරුණ පිළිබඳව තවමත් අවධානය ලක්කොට නොමැතිව පවතී.
පිතෘ මූලිකත්වය යනු හුදෙක් බාහිර පීඩන පද්ධතියක් පමණක් නොවේ. එය අභ්‍යන්තර මනෝවිද්‍යාත්මක යාන්ත්‍රණයක් තුළ මුල් බැස ඇත—එනම් තම වටිනාකම ඔප්පු කිරීමට සහ තම බලය පවත්වා ගැනීමට නම් පිරිමින් විසින් කාන්තාවන් පාලනය කළ යුතු අතර ඔවුන් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවිය යුතුය යන විශ්වාසයයි. ස්ත්‍රීවාදී කතිකාව තුළ කලාතුරකින් සාකච්ඡා වුවද, මෙම අනාරක්ෂිතභාවය යනු සංස්කෘතීන් සහ පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන් පවත්වාගෙන යනු ලබන බලවේගයයි. පිරිමින් තමන්ගේ දුර්වලතා හෝ සංවේදීතාවන් (Vulnerability) පෙන්වීම දුර්වලකමක් ලෙස දැකීමට හුරු කර ඇති බැවින්, ඔවුහු බොහෝ විට තමන්ගේම බිය කාන්තාවන් මත පටවති; එමගින් තම අභ්‍යන්තර මානසික බිඳවැටීම් වසන් කරන පීඩන පද්ධතීන් නිර්මාණය කරති.
ඉතිහාසය පුරා ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයන් පිතෘ මූලිකත්වයේ බාහිර ප්‍රකාශනයන්—එනම් නීති, ප්‍රතිපත්ති, සමාජ සම්මතයන් සහ ආයතන—ඉලක්ක කර ගත්තද, මෙම යටින් පවතින චිත්තවේගීය ගතිකත්වයට පූර්ණ ලෙස මුහුණ දී නොමැත. පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමට අපොහොසත් වීම ස්ත්‍රීවාදී චින්තනය තුළ සැලකිය යුතු හිඩැසක් ඇති කර ඇත. ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවය පවත්වාගෙන යන ව්‍යුහයන් සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට එම ව්‍යාපාරයට නොහැකි වී ඇත්තේ ද මෙම හේතුව නිසාය. පුරුෂාත්ම හීනනය අවබෝධ කර ගැනීම හුදු ශාස්ත්‍රීය අභ්‍යාසයක් පමණක් නොවේ—එය පිතෘ මූලිකත්වය ගොඩනගා ඇති චිත්තවේගීය පදනම විවෘත කිරීමේ යතුරයි.
මෙම පරිච්ඡේදයේ අරමුණ වන්නේ, ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයේ එක් එක් තරංග කාන්තා අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමේදී සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ පීඩනය බිඳ දැමීමේදී සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලබා ඇති ආකාරයත්, එහෙත් පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ මූලික ගැටලුවට විසඳුම් සෙවීමේ අවස්ථාව මඟ හැරී ඇති ආකාරයත් ගවේෂණය කිරීමයි. මෙම අවධීන්හි ජයග්‍රහණ සහ සීමාවන් විවේචනාත්මකව විශ්ලේෂණය කිරීමෙන්, අපි ස්ත්‍රීවාදී චින්තනය සඳහා නව දිශානතියක් යෝජනා කරමු. එමගින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ සබඳතාවල මනෝවිද්‍යාත්මක මානයන් ඒකාබද්ධ කරන අතර, පිතෘ මූලිකත්වය විසින් ඇති කරන ලද චිත්තවේගීය තුවාලවලින් පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙපාර්ශවයම සුවපත් කිරීම දිරිමත් කරනු ලබයි.
පළමු තරංගය: ඡන්ද අයිතිය සහ නෛතික සමානාත්මතාවය සඳහා වූ අරගලය
ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයේ පළමු තරංගය 19 වන සියවසේ අගභාගයේදී ආරම්භ වූ අතර, එය උත්තේජනය වූයේ කාන්තාවන්ට මූලික නෛතික හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවය මගිනි. මෙම කාලය තුළ කාන්තාවන් බොහෝ දුරට පොදු ජීවිතයෙන් බැහැර කර තිබූ අතර, ඔවුන්ට ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය, දේපළ අයිතිය හෝ දේශපාලන තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියට සහභාගී වීමේ අයිතිය ප්‍රතික්ෂේප විය. සුසෑන් බී. ඇන්තනි (Susan B. Anthony), එලිසබෙත් කැඩි ස්ටැන්ටන් (Elizabeth Cady Stanton) සහ එමිලින් පෑන්ක්හර්ස්ට් (Emmeline Pankhurst) වැනි චරිත ඇතුළු පළමු තරංගයේ නායිකාවන්, කාන්තාවන් පූර්ණ පුරවැසියන් ලෙස නීතිමය පිළිගැනීමක් ලබා ගැනීම කෙරෙහි සිය උත්සාහය යොමු කරමින් මෙම අසාධාරණයන් පිළියම් කිරීමට උත්සාහ කළහ. ඔවුන්ගේ ව්‍යාපාර කේන්ද්‍රගත වූයේ ඡන්ද අයිතිය තහවුරු කර ගැනීම, අධ්‍යාපනයට සමාන ප්‍රවේශයක් ලබා ගැනීම සහ දේපළ හිමිකම හා උරුමය ලබා ගැනීමේ අයිතිය කෙරෙහිය.
ඡන්ද අයිතිය සඳහා වූ ව්‍යාපාරය (Suffrage movement) පළමු තරංගයේ තීරණාත්මක අරගලය බවට පත් වූ අතර, කාන්තාවන්ට ඡන්ද අයිතිය ලැබීමෙන් පොදු සහ දේශපාලන ජීවිතයට සමාන දායකත්වයක් ලබා දීමට ඔවුන් තුළ ඇති ආශාව සංකේතවත් විය. එක්සත් ජනපදය තුළ, මෙම ව්‍යාපාරය 1920 දී 19 වන සංශෝධනය සම්මත කිරීමත් සමඟ උච්චතම අවස්ථාවට පත් වූ අතර, එය කාන්තාවන්ට ඡන්ද අයිතිය ලබා දුන් සන්ධිස්ථානයක් විය. බ්‍රිතාන්‍යයේ, පෑන්ක්හර්ස්ට්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් සෆ්‍රාජෙට් (Suffragettes) වරුන්ගේ උත්සාහය හේතුවෙන් 1918 'මහජන නියෝජිත පනත' (Representation of the People Act) සම්මත වූ අතර, එමගින් වයස අවුරුදු 30 ට වැඩි කාන්තාවන්ට ඡන්ද බලය හිමි විය.
කෙසේ වෙතත්, මෙම දැවැන්ත ජයග්‍රහණ මධ්‍යයේ වුවද, ස්ත්‍රීවාදයේ පළමු තරංගය පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනමට අභියෝග කළේ නැත. එම ව්‍යාපාරය මූලික වශයෙන් අවධානය යොමු කළේ නෛතික හා දේශපාලන සමානාත්මතාවය කෙරෙහිය—එනම් පිරිමින් දැනටමත් භුක්ති විඳිමින් සිටි අයිතිවාසිකම් සහ වරප්‍රසාද ලබා ගැනීම කෙරෙහිය. පිරිමින්ට ප්‍රථමයෙන් මෙම අයිතිවාසිකම් හිමි වූයේ මන්දැයි ප්‍රශ්න කිරීමක් එහි සිදු නොවීය. ඡන්ද අයිතිය වෙනුවෙන් සටන් කළ කාන්තාවන්, මූලික වශයෙන් පිරිමි ආධිපත්‍යය සහිත ක්‍රමයකට තමන්වත් ඇතුළත් කර ගැනීමට උත්සාහ කළද, පිරිමින් තුළ පවතින ආධිපත්‍යය පැතිරවීමේ අවශ්‍යතාවය පිටුපස ඇති මනෝවිද්‍යාත්මක හේතු විමර්ශනය කළේ නැත.
පිතෘ මූලිකත්වයේ හදවතෙහි ඇත්තේ මනෝවිද්‍යාත්මක බියකි—එනම් පිරිමින් පාලනය අතට නොගතහොත් තමන්ගේ බලය සහ තත්ත්වය අහිමි වේ යැයි පවතින බියයි. පුරුෂාත්ම හීනනය තුළින් පැන නගින මෙම බිය, බැහැර කිරීමේ සහ පාලනය කිරීමේ පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට පිරිමින්ව පොළඹවයි. පළමු තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් මෙම අනාරක්ෂිතභාවයට මුහුණ දෙනවා වෙනුවට පවතින ක්‍රමය තුළ වැඩ කිරීමට උත්සාහ කළ අතර, නෛතික සමානාත්මතාවය පමණක් කාන්තාවන් සවිබල ගැන්වීමට ප්‍රමාණවත් වනු ඇතැයි ඔවුහු විශ්වාස කළහ. නමුත් නීතිමය අයිතිවාසිකම්වලට පමණක් පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම බිඳ දැමිය නොහැකි වූ අතර, එබැවින් පළමු තරංගය එහි සාර්ථකත්වයන් මධ්‍යයේ වුවද පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ ගැඹුරු ගැටලුව නොසලකා හැරියේය.
තවද, ඡන්ද අයිතිය සහ නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ කෙරෙහි යොමු කළ අවධානය තීරණාත්මක වුවද, එය බොහෝ විට මධ්‍යම පාන්තික සුදු ජාතික කාන්තාවන්ට පමණක් සීමා වූ අතර, කළු ජාතික කාන්තාවන්, කම්කරු පන්තික කාන්තාවන් සහ අනෙකුත් කොන් වූ කණ්ඩායම්වල අත්දැකීම් ඉන් බැහැර විය. පළමු තරංගයේ පටු පරාසය හේතුවෙන් නිශ්චිත ජන කොටසකට සැලකිය යුතු ජයග්‍රහණ අත්කර දුන්නද, සියලුම කාන්තාවන්ට බලපාන පුළුල් පීඩන පද්ධතීන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට එය අපොහොසත් විය. මේ ආකාරයට, පළමු තරංගය අනාගත ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාර සඳහා අඩිතාලම දැමූ අතරම, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා වඩාත් ඇතුළත් සහ පුළුල් ප්‍රවේශයක අවශ්‍යතාවය ද ඉස්මතු කළේය.
සාරාංශයක් ලෙස, ස්ත්‍රීවාදයේ පළමු තරංගය කාන්තාවන් සඳහා වැදගත් නීතිමය අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත කිරීමට සමත් වූ අතරම, පිතෘ මූලිකත්වයට අනුබල දෙන පිරිමි ආධිපත්‍යයේ මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම—එනම් පුරුෂාත්ම හීනනය—ආමන්ත්‍රණය කළේ නැත. පීඩනයේ බාහිර ව්‍යුහයන් කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කිරීමෙන්, මෙම ව්‍යුහයන් පවත්වාගෙන යන අභ්‍යන්තර ගතිකත්වයන් ගවේෂණය කිරීමේ අවස්ථාව පළමු තරංගයට මඟ හැරුණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, ව්‍යාපාරය ප්‍රගතියක් ලැබූ නමුත් පිතෘ මූලිකත්වය පවත්වාගෙන යන චිත්තවේගීය බලවේගයන් සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට එය සමත් නොවීය.
දෙවන තරංගය: සේවා ස්ථානය, පවුල සහ ප්‍රජනක අයිතිවාසිකම්
1960 ගණන්වල මතු වී 1980 ගණන් දක්වා පැවති ස්ත්‍රීවාදයේ දෙවන තරංගය, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා වූ අරගලය නෛතික හා දේශපාලන අයිතිවාසිකම්වල පටු සීමාවන්ගෙන් ඔබ්බට ව්‍යාප්ත කිරීමට උත්සාහ කළේය. පළමු තරංගය ඡන්ද අයිතිය සහ නීතිමය පිළිගැනීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ අතර, දෙවන තරංගය කාන්තා මර්දනයේ පුළුල් සමාජීය හා සංස්කෘතික මානයන් පිළිබඳව අවධානය යොමු කළේය. සේවා ස්ථානයේ වෙනස්කම් කිරීම්, ප්‍රජනක අයිතිවාසිකම්, ලිංගික නිදහස සහ නිවස තුළ ශ්‍රමය බෙදී යාමේදී පවතින ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ අසමානතාවය වැනි කරුණු මෙම තරංගයේ කේන්ද්‍රස්ථානය විය.
සැබෑ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය ළඟා කර ගැනීමට නීතිමය සමානාත්මතාවය පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවන බව දෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදී චින්තකයෝ සහ ක්‍රියාකාරීහු හඳුනා ගත්හ. කාන්තාවන්ට ඡන්ද අයිතිය සහ අධ්‍යාපනයට ප්‍රවේශය ලැබී තිබුණද, ඔවුන් තවමත් පවුල සහ සේවා ස්ථානය තුළ සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන්ට කොටු වී සිටියහ. භාර්යාවන්, මවුවරුන් සහ රැකබලා ගන්නන් ලෙස කාන්තාවන් කෙරෙහි පවතින අපේක්ෂාවන් දිගින් දිගටම පැවති අතර, මෙම භූමිකාවන්ගෙන් මිදීමට උත්සාහ කළ කාන්තාවන්ට සැලකිය යුතු සමාජීය හා ආර්ථික බාධාවලට මුහුණ දීමට සිදු විය.
බෙටි ෆ්‍රීඩන්ගේ (Betty Friedan) The Feminine Mystique (1963) කෘතිය ස්ත්‍රීවාදයේ දෙවන තරංගය උත්තේජනය කිරීමට මඟ පෑදූ බව පිළිගැනේ. ෆ්‍රීඩන් සිය පොතෙහි, කාන්තාවකගේ මූලික තෘප්තිය ඇගේ භාර්යාව සහ මව යන භූමිකාවන්ගෙන් ලැබෙන්නේය යන පොදු විශ්වාසයට අභියෝග කළාය. සාපේක්ෂ පහසුකම් සහිතව ජීවත් වුවද, තම ගෘහස්ථ භූමිකාවන් තුළ අසහනයෙන් සහ කොටු වී සිටින බව හැඟුණු බොහෝ මධ්‍යම පාන්තික ගෘහණියන්ගේ අතෘප්තිය විස්තර කිරීමට ඇය "නමක් නොමැති ගැටලුව" (the problem that has no name) යන යෙදුම නිර්මාණය කළාය. ෆ්‍රීඩන්ගේ කෘතිය බොහෝ කාන්තාවන් අතර, විශේෂයෙන් අධ්‍යාපනය ලැබූ නමුත් නිවසටම සීමා වූවන් අතර ප්‍රබල සංවාදයක් ඇති කළ අතර, කාන්තාවන්ගේ ජීවිත මෙහෙයවන සංස්කෘතික සම්මතයන්ට අභියෝග කරන ව්‍යාපාරයක් ශක්තිමත් කිරීමට එය උපකාරී විය.
දෙවන තරංගයේ හදවතෙහි තිබුණේ සේවා ස්ථානය තුළ සමාන සැලකිල්ලක් ලැබිය යුතුය යන ඉල්ලීමයි. පෙර කවරදාකටත් වඩා වැඩි සංඛ්‍යාවකින් කාන්තාවන් ශ්‍රම බලකායට එක්වෙමින් සිටියද, ඔවුන්ට වැටුප් වෙනස්කම් කිරීම්, ලිංගික හිරිහැර සහ උසස්වීම් සඳහා සීමිත අවස්ථාවන් වැනි ගැටලුවලට මුහුණ දීමට සිදු විය. "සමාන කාර්යයට සමාන වැටුප්" (Equal Pay for Equal Work) යන්න දෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන්ගේ සටන් පාඨය වූයේ කාන්තාවන් පිරිමින් මත ආර්ථික වශයෙන් රඳා පවතින පරිදි සකස් කර තිබූ ව්‍යුහාත්මක අසමානතාවයන් බිඳ දැමීමට ඔවුන් උත්සාහ කළ බැවිනි. 1963 දී එක්සත් ජනපදයේ සම්මත වූ 'සමාන වැටුප් පනත' (Equal Pay Act) මෙම තරංගයේ නීතිමය ජයග්‍රහණවලින් එකක් වුවද, සේවා ස්ථානයේ සමානාත්මතාවය සඳහා වූ සටන නිම වී තිබුණේ නැත.
දෙවන තරංගයේ තවත් තීරණාත්මක අංගයක් වූයේ ප්‍රජනක අයිතිවාසිකම් සඳහා වූ අරගලයයි. තමන්ගේම ශරීරය පිළිබඳ පාලනයක් තමන්ට නොමැති නම් කාන්තාවන්ට සැබෑ සමානාත්මතාවය ලබා ගත නොහැකි බව ස්ත්‍රීවාදීහු තර්ක කළහ. 1960 දී අනුමත කරන ලද උපත් පාලන පෙති කාන්තාවන්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රජනක තේරීම් පිළිබඳ වැඩි පාලනයක් ලබා දුන්නද, බොහෝ ස්ථානවල උපත් පාලන ක්‍රම සඳහා ප්‍රවේශය තවමත් සීමිත විය. 1973 දී එක්සත් ජනපදයේ ගබ්සාව නීතිගත කළ සන්ධිස්ථානයක් වූ 'රෝ එදිරිව වේඩ්' (Roe v. Wade) තීන්දුව දෙවන තරංගයේ ප්‍රධාන ජයග්‍රහණයක් විය. ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවයට අත්‍යවශ්‍ය යැයි දෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් විශ්වාස කළ මූලික ප්‍රතිපත්තියක් වන තම ශරීරය පිළිබඳ තීරණ ගැනීමට කාන්තාවන්ට ඇති අයිතිය මෙම තීන්දුව මගින් තහවුරු විය.
කෙසේ වෙතත්, දෙවන තරංගය කාන්තාවන් පීඩාවට පත් කළ සමාජ සම්මතයන් සහ නීතිමය බාධාවන් අභියෝගයට ලක් කිරීමේදී සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලැබුවද, එය පිතෘ මූලිකත්වයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මූලයන්—විශේෂයෙන් පුරුෂාත්ම හීනනය—සමඟ මුහුණට මුහුණ ගැටුණේ නැත. දෙවන තරංගයේ අවධානය යොමු වූයේ නීති, සේවා ස්ථාන භාවිතයන් සහ සමාජ අපේක්ෂාවන් වැනි බාහිර පීඩන පද්ධතීන් බිඳ දැමීම කෙරෙහි මිස, මුලින්ම කාන්තාවන් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පිරිමින්ව පොළඹවන අභ්‍යන්තර චිත්තවේගීය ගතිකත්වයන් කෙරෙහි නොවේ.
පිතෘ මූලිකත්වයේ හරය වන්නේ පිරිමින් තම වටිනාකම ඔප්පු කිරීම සඳහා පාලනය අතට ගත යුතුය යන විශ්වාසයයි. මෙම විශ්වාසය ගැඹුරු අනාරක්ෂිතභාවයක් තුළ මුල් බැස ඇත—එනම් ආධිපත්‍යය නොමැතිව පිරිමින්ට තම බලය සහ තත්ත්වය අහිමි වේ යැයි පවතින බියයි. මෙම අනාරක්ෂිතභාවය අපි පුරුෂාත්ම හීනනය ලෙස හඳුන්වා දුන්නෙමු. පිතෘ මූලික සම්මතයන් මගින් හැඩගැසුණු පිරිමින්ට, සංවේදීතාවන් පෙන්වීම දුර්වලකමක් ලෙසත්, බිය සහ දුක වැනි හැඟීම් යටපත් කිරීමටත් උගන්වනු ලැබේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, ඔවුන් තම අනාරක්ෂිතභාවය කාන්තාවන් මත පටවන අතර, තමන්ගේම චිත්තවේගීය බිඳවැටීම් වසන් කිරීමට ආධිපත්‍යය ප්‍රකාශ කරති.
දෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් කාන්තාවන්ට ශ්‍රම බලකායට සමානව සහභාගී වීමට සහ තමන්ගේම ශරීරය ගැන තීරණ ගැනීමට ඇති අයිතිය වෙනුවෙන් සටන් කළද, පිරිමින්ට මුලින්ම කාන්තාවන් පාලනය කිරීමට අවශ්‍ය වූයේ මන්දැයි ඔවුන් ප්‍රශ්න කළේ නැත. අවධානය යොමු වූයේ එම ව්‍යුහයන්ට පාදක වන චිත්තවේගීය අනාරක්ෂිතභාවයන් ගවේෂණය කිරීමට වඩා සමාජ ව්‍යුහයන් වෙනස් කිරීම කෙරෙහි ය. පුරුෂාත්ම හීනනය ආමන්ත්‍රණය කිරීමට අපොහොසත් වීමෙන්, දෙවන තරංගයට පිතෘ මූලිකත්වයේ මනෝවිද්‍යාත්මක පදනම්වලට අභියෝග කිරීමේ අවස්ථාව මඟ හැරුණි.
මීට අමතරව, දෙවන තරංගය බොහෝ විට විවේචනයට ලක් වූයේ එය මූලික වශයෙන් මධ්‍යම පාන්තික සුදු ජාතික කාන්තාවන්ගේ අත්දැකීම් පිළිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කිරීම නිසාය. බෙල් හුක්ස් (bell hooks) සහ ඕඩ්‍රි ලෝඩ් (Audre Lorde) වැනි ස්ත්‍රීවාදීන් පෙන්වා දුන්නේ කළු ජාතික කාන්තාවන්, කම්කරු පන්තික කාන්තාවන් සහ LGBTQ+ පුද්ගලයින් මුහුණ දෙන අන්තර්-ඡේදනය වන පීඩනයන් (Intersecting oppressions) මෙම ව්‍යාපාරය මගින් නිසි ලෙස ආමන්ත්‍රණය නොකළ බවයි. ප්‍රජනක අයිතිවාසිකම් සහ සේවා ස්ථානයේ සමානාත්මතාවය කෙරෙහි යොමු කළ අවධානය වැදගත් වුවද, කොන් වූ කණ්ඩායම්වල කාන්තාවන් මුහුණ දෙන විවිධ යථාර්ථයන් එයින් සම්පූර්ණයෙන්ම සැලකිල්ලට ගත්තේ නැත. මෙම විවේචනය පසුව තෙවන තරංගයේදී 'අන්තර්-ඡේදනීය ස්ත්‍රීවාදය' (Intersectional feminism) වර්ධනය වීමට ඉන්ධන සැපයීය.
සාරාංශයක් ලෙස, ස්ත්‍රීවාදයේ දෙවන තරංගය සේවා ස්ථාන අයිතිවාසිකම්, ප්‍රජනක නිදහස සහ සමාජ අපේක්ෂාවන් යන ක්ෂේත්‍ර දක්වා ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා වූ සටන ව්‍යාප්ත කිරීමේදී තීරණාත්මක පියවරයන් තැබුවද, එය පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ මූලික ගැටලුව ආමන්ත්‍රණය කළේ නැත. බාහිර පීඩන ව්‍යුහයන් කෙරෙහි ව්‍යාපාරය දැක්වූ අවධානය නිසා පිතෘ මූලිකත්වයේ අභ්‍යන්තර මනෝවිද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් බොහෝ දුරට පරීක්ෂා නොකළ මට්ටමේ පැවතුණි. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, දෙවන තරංගය සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන්ට අභියෝග කිරීමට සහ කාන්තාවන් සඳහා අවස්ථා පුළුල් කිරීමට උපකාරී වුවද, පිරිමින් පාලනය අතට ගන්නා පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම බිඳ දැමීමට එය සමත් නොවීය.
තෙවන තරංගය: අන්තර්-ඡේදනීයත්වය සහ විවිධත්වය
ස්ත්‍රීවාදයේ තෙවන තරංගය 1990 ගණන්වල මුල් භාගයේදී මතු වූයේ දෙවන තරංගයේ පැවති සීමාවන්ට ප්‍රතිචාරයක් වශයෙනි. මෙම නව තරංගයේ අරමුණ වූයේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය පිළිබඳ සංවාදයට පුළුල් පරාසයක අත්දැකීම් සහ අනන්‍යතාවන් ඇතුළත් කරමින් ස්ත්‍රීවාදී කතිකාව පුළුල් කිරීමයි. ස්ත්‍රීවාදයේ මුල් තරංගයන් බොහෝ විට මධ්‍යම පාන්තික සුදු ජාතික කාන්තාවන්ගේ අත්දැකීම් වටා කේන්ද්‍රගත වූ අතර, තෙවන තරංගය වඩාත් ඇතුළත් (Inclusive) වීමට උත්සාහ කළේය. එහිදී 'අන්තර්-ඡේදනීයත්වය' (Intersectionality) හෙවත් ස්ත්‍රී මර්දනය හුදකලාව පවතින්නක් නොව එය වර්ගවාදය, පන්ති භේදය, ලිංගිකත්වය සහ හැකියාවන් වැනි අනෙකුත් පීඩන ස්වරූපයන් සමඟ බද්ධ වී පවතින්නක් බව අවධාරණය කෙරිණි.
ප්‍රමුඛ නීති විශාරදයෙකු වන කිම්බර්ලේ ක්‍රෙන්ෂෝ (Kimberlé Crenshaw) විසින් 1989 දී ප්‍රථම වරට 'අන්තර්-ඡේදනීයත්වය' යන යෙදුම හඳුන්වා දෙන ලදී. විශේෂයෙන් කළු ජාතික කාන්තාවන් වර්ගවාදය සහ ලිංගිකත්වය යන දෙකෙහිම අන්තර්-ඡේදනය තුළින් පැන නගින සුවිශේෂී වෙනස්කම් කිරීම්වලට මුහුණ දෙන බව ඇය තර්ක කළාය. මෙම සංකල්පය තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදයේ මූලික ගලක් බවට පත් වූ අතර, ප්‍රධාන ධාරාවේ ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරවලින් බොහෝ විට බැහැර කර තිබූ කළු ජාතික කාන්තාවන්, LGBTQ+ පුද්ගලයින්, කම්කරු පන්තික කාන්තාවන් සහ අනෙකුත් කොන් වූ කණ්ඩායම්වල හඬවල් ඇතුළත් කිරීමට එය උත්සාහ කළේය. ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවය යනු කාන්තාවන්ගේ සමාජීය, සංස්කෘතික සහ ආර්ථික සන්දර්භය අනුව වෙනස් ලෙස අත්විඳින දෙයක් බව තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීහු හඳුනා ගත්හ.
මෙම තරංගය තුළ, පෙර ස්ත්‍රීවාදී කතිකාවන්හි ප්‍රමුඛව පැවති ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය පිළිබඳ සාරභූතවාදී දෘෂ්ටිකෝණයන්ගෙන් (Essentialist views) බැහැර වීමක් ද දක්නට ලැබුණි. දෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් බොහෝ විට 'ස්ත්‍රීත්වය' පිළිබඳ පොදු අත්දැකීමක් යන අදහස කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ අතර, ජුඩිත් බට්ලර් (Judith Butler) වැනි තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු ස්ථාවර හෝ ස්වභාවික ගණයකට අයත් දෙයක් යන මතයට අභියෝග කළහ. ඇයගේ බලගතු කෘතියක් වන Gender Trouble (1990) හි බට්ලර් තර්ක කළේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු සහජ ලක්ෂණයක් නොව, පුද්ගලයන් ඔවුන්ගේ හැසිරීම, ඇඳුම් පැළඳුම් සහ සමාජ අන්තර්ක්‍රියා හරහා සිදු කරන 'රංගනයක්' (Performance) බවයි. ලිංගික භූමිකාවන් ගොඩනගා ඇති සහ ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ වඩාත් සූක්ෂ්ම අවබෝධයක් ලබා ගැනීමට මෙම 'ස්ත්‍රී-පුරුෂ ද්‍රවශීලතාවය' (Gender fluidity) පිළිබඳ සංකල්පය ස්ත්‍රීවාදී චින්තනයට නව මාවත් විවර කළේය.
තෙවන තරංගය වඩාත් විවිධාකාර අත්දැකීම් ඇතුළත් කර ගනිමින් ස්ත්‍රීවාදී සංවාදය පුළුල් කිරීමට සැලකිය යුතු ප්‍රගතියක් ලැබුවද, එය තවමත් පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ ගැටලුව සමඟ පූර්ණ ලෙස සම්බන්ධ වීමට අපොහොසත් විය. මෙම තරංගය මගින් 'විෂ සහිත පිරිමි ගතිය' (Toxic masculinity) වැනි සංකල්ප හඳුන්වා දී පිතෘ මූලික පද්ධතීන් පිරිමින්ට සහ ගැහැණුන්ට යන දෙපාර්ශවයටම හානි කරන ආකාරය විවේචනය කිරීමට පටන් ගත්තද, පිරිමි ආධිපත්‍යය පිටුපස ඇති මනෝවිද්‍යාත්මක හේතු පිළිබඳව එය ගැඹුරින් සොයා බැලුවේ නැත. පිරිමි ගතිය පිළිබඳ සාකච්ඡා බොහෝ විට අවධානය යොමු කළේ පිරිමින් ද පිතෘ මූලිකත්වයේ වින්දිතයන් වන ආකාරය කෙරෙහි මිස, මුලින්ම ආධිපත්‍යය ප්‍රකාශ කිරීමට පිරිමින්ව පොළඹවන අනාරක්ෂිතභාවය සහ බිය පිළිබඳව නොවේ.
සාම්ප්‍රදායික පිරිමි සම්මතයන් විසින් පිරිමින්ට තම හැඟීම් යටපත් කිරීමට, ආක්‍රමණශීලී බව පෙන්වීමට සහ අන් අය පාලනය කිරීමට උනන්දු කරවනු ලබයි යන 'විෂ සහිත පිරිමි ගතිය' පිළිබඳ සංකල්පය තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදයේ කේන්ද්‍රස්ථානයක් විය. ක්‍රියාකාරීන් මෙන්ම විද්වතුන් ද තර්ක කළේ මෙම සම්මතයන් කාන්තාවන්ට හානි කරනවා පමණක් නොව පිරිමින්ගේ සම්පූර්ණ හැඟීම් පරාසය ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති හැකියාව ද සීමා කරන බවයි. කෙසේ වෙතත්, මෙම හැසිරීම් වල මනෝවිද්‍යාත්මක මූලයන් පරීක්ෂා කිරීමේදී තෙවන තරංගය ප්‍රමාණවත් තරම් දුර ගියේ නැත. පිරිමින්ට ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට අවශ්‍ය බව හැඟෙන්නේ ඇයි? ඔවුන් ආක්‍රමණශීලී හෝ පාලනය කරන හැසිරීම් වල නිරත වන විට ඔවුන් වන්දි ගෙවන්නේ කුමන ආකාරයේ බියකට සහ අනාරක්ෂිතභාවයකට ද? මෙම ප්‍රශ්නවලට බොහෝ දුරට පිළිතුරු නොලැබුණි.
පුරුෂාත්ම හීනනයේ හරය වන්නේ ගැඹුරු අසමත්භාවය පිළිබඳ හැඟීමකි—එනම් පිරිමින් වටිනාකමක් ඇත්තේ අන් අය කෙරෙහි, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් කෙරෙහි තම ආධිපත්‍යය ඔප්පු කළ හැකි නම් පමණක්ය යන විශ්වාසයයි. මෙම අනාරක්ෂිතභාවය පිරිමින්ව පොළඹවන්නේ කාන්තාවන් බැහැර කරන සහ පීඩාවට පත් කරන පිතෘ මූලික පද්ධතීන් ගොඩනැගීමට සහ පවත්වා ගැනීමටයි. තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් පිරිමි ආධිපත්‍යය පවත්වාගෙන යන සමාජ ව්‍යුහයන් විවේචනය කළද, එම ව්‍යුහයන් පවත්වාගෙන යන චිත්තවේගීය ගතිකත්වයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් සෙවූයේ නැත. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, තෙවන තරංගය ද එහි පූර්වගාමීන් මෙන්ම පිතෘ මූලිකත්වයේ බාහිර ප්‍රකාශනයන් ආමන්ත්‍රණය කළ නමුත් එහි අභ්‍යන්තර මනෝවිද්‍යාත්මක පදනම නොවෙනස්ව තැබුවේය.
තවද, තෙවන තරංගයේ අවධානය පුද්ගල සවිබල ගැන්වීම සහ පුද්ගල අනන්‍යතාවය කෙරෙහි යොමු වීම සමහර විට පද්ධතිමය පීඩනය පිළිබඳ පුළුල් විවේචනයකින් බැහැර වීමට හේතු විය. තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීහු ස්වයං-ප්‍රකාශනයේ සහ ස්වාධීනත්වයේ වැදගත්කම අවධාරණය කළ අතර, කාන්තාවන්ට ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවන් වැළඳ ගැනීමටත් සමාජ අපේක්ෂාවන්ට ප්‍රතිරෝධය දැක්වීමටත් උනන්දු කළහ. පුද්ගල සවිබල ගැන්වීම කෙරෙහි වූ මෙම අවධානය දෙවන තරංගයේ වඩාත් සාමූහික ප්‍රවේශයට වැදගත් නිවැරදි කිරීමක් වුවද, එහි අර්ථය වූයේ තෙවන තරංගය සමහර විට ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවය පවත්වාගෙන යන ව්‍යුහාත්මක සාධක නොසලකා හැරීමයි. පුද්ගලික තේරීම කෙරෙහි දක්වන අවධාරණය ඇතැමෙකුට නිදහසක් වුවද, පිතෘ මූලික සහ පිරිමි ආධිපත්‍යයේ පද්ධතීන් බිඳ දැමීම සඳහා එය සැමවිටම සාමූහික ක්‍රියාවක් බවට පරිවර්තනය වූයේ නැත.
තෙවන තරංගයේ තවත් වැදගත් දායකත්වයක් වූයේ ලිංගිකත්වය සහ ලිංගික නිදහස නැවත අර්ථ දැක්වීමයි. මුල් ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාර බොහෝ විට ලිංගිකත්වය දෙස පීඩනයේ කාචයකින් බැලූ අතර, තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීන් ලිංගික ප්‍රකාශනය පිළිබඳ වඩාත් සූක්ෂ්ම දෘෂ්ටියක් වැළඳ ගත්හ. එහිදී තමන්ගේම කොන්දේසි මත තම ලිංගිකත්වය අර්ථ දැක්වීමට සහ භුක්ති විඳීමට කාන්තාවන්ට අයිතියක් තිබිය යුතු බව ඔවුහු තර්ක කළහ. තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදයේ ප්‍රධාන හඬක් වූ රෙබෙකා වෝකර් (Rebecca Walker) වැනි චරිත, කාන්තාවන්ට තම ආශාවන් ගවේෂණය කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ ලිංගික හැසිරීම් පිළිබඳ සමාජ විනිශ්චයන් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඇති අයිතිය අගය කළහ. කෙසේ වෙතත්, ලිංගික ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මෙම සාකච්ඡා වලදී පවා, කාන්තාවන්ගේ ශරීරය කෙරෙහි පිරිමි පාලනය—එය පුරුෂාත්ම හීනනය තුළ මුල් බැස ඇති ආකාරය—සම්පූර්ණයෙන්ම ගවේෂණය නොකළ මට්ටමේ පැවතුණි.
2010 දශකයේ අගභාගයේදී ප්‍රමුඛත්වයට පත් වූ #MeToo ව්‍යාපාරය, ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ හිරිහැර කිරීම් ආමන්ත්‍රණය කිරීමට තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදයේ උත්සාහයන්හි ව්‍යාප්තියක් ලෙස දැකිය හැකිය. මෙම ව්‍යාපාරය ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ පවතින ව්‍යාප්තිය ඉස්මතු කළ අතර කාන්තාවන්ට ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් බෙදා ගැනීමට වේදිකාවක් නිර්මාණය කර දුන්නේය; බොහෝ විට බලගතු පිරිමින් ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්ට වගකිව යුතු බව ද පෙන්වා දුන්නේය. පිතෘ මූලිකත්වයේ අපයෝජනයන් හෙළිදරව් කිරීමේදී #MeToo සැලකිය යුතු පියවරක් වුවද, ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ පාලනය කිරීමට පිරිමින්ව පොළඹවන මනෝවිද්‍යාත්මක ගතිකත්වයන් සමඟ එය තවමත් පූර්ණ ලෙස සම්බන්ධ වූයේ නැත. ව්‍යාපාරය අවධානය යොමු කළේ පිතෘ මූලිකත්වයේ ප්‍රතිඵල කෙරෙහි ය—එනම් පිරිමි ආක්‍රමණශීලීත්වය නිසා කාන්තාවන් වින්දිතයන් වන ආකාරය කෙරෙහි මිස, පිරිමින්ව මුලින්ම ආධිපත්‍යය පතුරුවා හැරීමට පොළඹවන අභ්‍යන්තර අනාරක්ෂිතභාවයන් ආමන්ත්‍රණය කිරීම කෙරෙහි නොවේ.
සාරාංශයක් ලෙස, ස්ත්‍රීවාදයේ තෙවන තරංගය විවිධ අත්දැකීම් සහ අනන්‍යතාවන් ඇතුළත් කර ගනිමින් ස්ත්‍රීවාදී සංවාදය පුළුල් කිරීමට සමත් වූ අතරම, එය පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ ගැටලුව සම්පූර්ණයෙන්ම ආමන්ත්‍රණය කළේ නැත. පිතෘ මූලිකත්වයේ බාහිර ව්‍යුහයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන් සහ විෂ සහිත පිරිමි ගතිය විවේචනය කිරීමෙන්, තෙවන තරංගයේ ස්ත්‍රීවාදීහු ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය ඉදිරියට ගෙන යාමේදී වැදගත් පියවරයන් තැබූහ. කෙසේ වෙතත්, පිරිමි ආධිපත්‍යයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මුල්—එනම් කාන්තාවන් කෙරෙහි පාලනය පැතිරවීමට පිරිමින්ව පොළඹවන බිය සහ අනාරක්ෂිතභාවය—සමඟ මුහුණට මුහුණ ගැටීමකින් තොරව, පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට තෙවන තරංගයට නොහැකි විය. පිරිමි ගතිය (Masculinity) පිළිබඳ සංවාදය මතුපිටින් පැවති අතර, පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ ගැඹුරු ගැටලු පරීක්ෂා නොකළ මට්ටමේ පැවතුණි.
සිව්වන තරංගය: ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරීත්වය සහ #MeToo ව්‍යාපාරය
2010 දශකයේ මුල් භාගයේ ආරම්භ වූ ස්ත්‍රීවාදයේ සිව්වන තරංගය, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීමට සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයට එරෙහිව සටන් කිරීමට ඩිජිටල් වේදිකා සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කිරීම මගින් සුවිශේෂී වේ. අන්තර්ජාලයේ ව්‍යාප්තිය සහ සබැඳි (Online) ක්‍රියාකාරීත්වයේ නැගීමත් සමඟ මෙම තරංගය බිහි වූ අතර, එමගින් පුද්ගලයන්ට ගෝලීය මට්ටමින් එකිනෙකා හා සම්බන්ධ වීමටත්, තමන්ගේ අත්දැකීම් බෙදා ගැනීමටත්, ව්‍යාපාර සංවිධානය කිරීමටත් අවස්ථාව ලැබුණි. #MeToo, #TimesUp සහ #YesAllWomen වැනි හෑෂ් ටැග් (Hashtags) ලිංගික හිරිහැර, සේවා ස්ථානයේ වෙනස්කම් කිරීම් සහ ස්ත්‍රී දූෂණය සුළු කොට තකන සංස්කෘතිය (Rape culture) කෙරෙහි ලෝක අවධානය යොමු කිරීමට තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කළේය.
මෙම තරංගයේ පෙරමුණ ගත්තේ 2006 දී ආරම්භ වූ නමුත් 2017 දී හොලිවුඩයේ ප්‍රකට ලිංගික හිරිහැර සහ අපයෝජන නඩු කිහිපයක් හෙළිදරව් වීමත් සමඟ ජාත්‍යන්තර අවධානයට ලක් වූ #MeToo ව්‍යාපාරයයි. මෙම ව්‍යාපාරය ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් බේරුණු අයට (Survivors) හඬක් ලබා දුන් අතර, බොහෝ විට පළමු වතාවට ඉදිරියට පැමිණ තම අත්දැකීම් බෙදා ගැනීමට ඔවුන්ව දිරිමත් කළේය. ලොව පුරා සිටින කාන්තාවන් (සහ පිරිමින්) තමන් මුහුණ දුන් හිරිහැර සහ අපයෝජන පිළිබඳ අත්දැකීම් බෙදා ගැනීමට #MeToo හෑෂ් ටැගය භාවිතා කිරීමට පටන් ගත් අතර, එමගින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ ව්‍යාප්තියට මුහුණ දීමට සමාජයට බල කරන ප්‍රබල සාමූහික හඬක් නිර්මාණය විය.
#MeToo ව්‍යාපාරයේ වඩාත්ම වැදගත් බලපෑමක් වූයේ බලගතු පිරිමින් ඔවුන්ගේ ක්‍රියාවන්ට වගකිව යුතු බව තහවුරු කිරීමට ඇති හැකියාවයි. චිත්‍රපට නිෂ්පාදක හාවි වේන්ස්ටයින් (Harvey Weinstein) ඇතුළු ඉහළ පෙළේ චරිත ඔවුන්ගේ අපයෝජන හැසිරීම් සම්බන්ධයෙන් මහජන විවේචනයට සහ නීතිමය ප්‍රතිවිපාකවලට මුහුණ දුන්හ. මෙම ව්‍යාපාරය සේවා ස්ථානවල ද අර්ථවත් වෙනසක් ඇති කළ අතර, එහිදී ලිංගික හිරිහැර පිළිබඳ ප්‍රතිපත්ති සංශෝධනය කරන ලද අතර වැඩි වින්දිතයන් පිරිසක් තමන්ට අතවර කළ අයට එරෙහිව කතා කිරීමට සවිබල ගැන්වුණි. ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරීත්වය භාවිතා කිරීමෙන්, පිතෘ මූලිකත්වය විසින් නිහඬ කර තිබූ අයගේ හඬ අවධි කිරීමටත්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවය පවත්වාගෙන යාමේදී ආයතන ඉටු කරන කාර්යභාරය පිළිබඳව ඒවා වගකිව යුතු බව පෙන්වා දීමටත් සිව්වන තරංගය සමත් විය.
කෙසේ වෙතත්, #MeToo ව්‍යාපාරය සහ අනෙකුත් සිව්වන තරංගයේ මුලපිරීම් පිතෘ මූලිකත්වයේ ප්‍රතිඵල ආමන්ත්‍රණය කිරීමේදී අතිවිශාල ප්‍රගතියක් ලබා ඇති නමුත්, පුරුෂාධිපත්‍යයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මූලයන් සමඟ ඒවා තවමත් පූර්ණ ලෙස සම්බන්ධ වී නොමැත. අපයෝජන පිරිමි හැසිරීම් හෙළිදරව් කිරීමට සහ හෙළා දැකීමට ව්‍යාපාරය බොහෝ දුරට සාර්ථක වී ඇති නමුත්, පිරිමින් එවැනි හැසිරීම් වල නිරත වීමට පාදක වන හේතු පිළිබඳව එය ගැඹුරින් ගවේෂණය කර නැත. ප්‍රචණ්ඩත්වය හෝ හිරිහැර කිරීම් හරහා කාන්තාවන් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පිරිමින්ට බලපෑමක් ඇති වන්නේ ඇයි? මෙම පාලනය සහ අපයෝජන රටාවන් මෙහෙයවන චිත්තවේගීය අනාරක්ෂිතභාවයන් මොනවාද? පිතෘ මූලිකත්වය එහි හරයෙන්ම බිඳ දැමීම සඳහා මෙම ප්‍රශ්න තීරණාත්මක වුවද, සිව්වන තරංගයේ කතිකාව තුළ ඒවා තවමත් සම්පූර්ණයෙන්ම සාකච්ඡා වී නොමැත.
පිතෘ මූලික ප්‍රචණ්ඩත්වයේ හදවතෙහි ඇත්තේ පුරුෂාත්ම හීනනය—එනම් බලය, පාලනය සහ තත්ත්වය අහිමි වේ යැයි පවතින ගැඹුරු බියයි. ලිංගික හිරිහැර හෝ ප්‍රචණ්ඩත්වයේ නිරත වන පිරිමින් බොහෝ විට එසේ කරන්නේ තම උසස් බව පිළිබඳ හැඟීම තහවුරු කර ගැනීමට සහ තමන්ගේම චිත්තවේගීය දුර්වලතාවයන් වසා ගැනීමටය. කාන්තාවන් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පිරිමින්ව පොළඹවන මෙම අනාරක්ෂිතභාවය, පිතෘ මූලික පද්ධතීන් පවත්වාගෙන යන එම මනෝවිද්‍යාත්මක බලවේගයම වේ. මෙම චිත්තවේගීය මෙහෙයවීම් ආමන්ත්‍රණය නොකර, පිතෘ මූලිකත්වයට එරෙහි සටන නිමක් නැති ප්‍රතිරෝධයේ චක්‍රයක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී; එහිදී පුරුෂාධිපත්‍යයේ රෝග ලක්ෂණ (Symptoms) ඉලක්ක කළද, එහි මූලික “රෝගය” වන පුරුෂාත්ම හීනනය නොවෙනස්ව පවතියි.
තවද, ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවය ආමන්ත්‍රණය කිරීමේදී අන්තර්-ඡේදනීයත්වයේ (Intersectionality) අවශ්‍යතාවය සිව්වන තරංගය විසින් අවධාරණය කර ඇත. #MeToo වැනි ව්‍යාපාර ආරම්භයේදී සුදු ජාතික, ධනවත් කාන්තාවන්ගේ අත්දැකීම් කේන්ද්‍ර කර ගනිමින් කළු ජාතික කාන්තාවන්, කම්කරු පන්තික කාන්තාවන් සහ LGBTQ+ පුද්ගලයින්ගේ කථා මඟ හැරීම සම්බන්ධයෙන් විවේචනයට ලක් විය. මෙම විවේචනය පෙර ස්ත්‍රීවාදී තරංගවල පැවති සීමාවන් හා සමාන වේ. සිව්වන තරංගය වඩාත් විවිධාකාර කණ්ඩායම්වල හඬවල් ඉස්මතු කරමින් මෙම විවේචනවලට පිළියම් කිරීමට උත්සාහ කළද, එය තවමත් සියලුම වර්ගවාදී, ආර්ථික සහ සමාජීය පසුබිම්වල පිරිමින්ට බලපාන පුරුෂාත්ම හීනනය පිළිබඳ චිත්තවේගීය ගතිකත්වයට පූර්ණ ලෙස මුහුණ දී නොමැත.
ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරීත්වය භාවිතය නිසැකවම සිව්වන තරංගයේ ශක්තියක් වී ඇත. ට්විටර්, ෆේස්බුක් සහ ඉන්ස්ටග්‍රෑම් වැනි වේදිකා මගින් ස්ත්‍රීවාදීන්ට ගෝලීය ප්‍රේක්ෂකයින් වෙත ළඟා වීමට සහ පෙර තරංග වලදී කළ නොහැකි වූ ආකාරයෙන් අන් අය සමඟ සම්බන්ධ වීමට අවස්ථාව සලසා දී ඇත. මෙම ඩිජිටල් විප්ලවය වේගවත් සංවිධානය වීමට සහ බලමුලු ගැන්වීමට ඉඩ දී ඇති අතර, සිව්වන තරංගය මේ දක්වා පවතින වඩාත් ඇතුළත් සහ ප්‍රවේශ විය හැකි ස්ත්‍රීවාදී ස්වරූපයක් බවට පත් කර ඇත. කෙසේ වෙතත්, #MeToo ව්‍යාපාරය සහ ඩිජිටල් ක්‍රියාකාරීත්වය විසින් විෂ සහිත පිරිමි ගතිය, ස්ත්‍රී-පුරුෂ ප්‍රචණ්ඩත්වය සහ වගවීම පිළිබඳ වැදගත් සාකච්ඡා ඇති කර තිබුණද, මෙම ගැටලුවල චිත්තවේගීය මුල් සමඟ ඒවා තවමත් පූර්ණ ලෙස පොරබදා නොමැත.
පස්වන තරංගයක අවශ්‍යතාවය: පුරුෂාත්ම හීනනය ආමන්ත්‍රණය කිරීම
සිව්වන තරංගය දිගින් දිගටම විකාශනය වන විට, පිතෘ මූලිකත්වය පවත්වාගෙන යන ගැඹුරු චිත්තවේගීය ව්‍යුහයන්ට මුහුණ දීම සඳහා ස්ත්‍රීවාදය නැවත වරක් පරිණාමය විය යුතු බව වඩ වඩාත් පැහැදිලි වී ඇත. පිරිමින්ව ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට සහ පාලනය කිරීමට පොළඹවන බිය සහ අනාරක්ෂිතභාවය හෙවත් පුරුෂාත්ම හීනනය, ස්ත්‍රීවාදී කතිකාව තුළ තවමත් අඩුව පවතින අංගයකි. සිව්වන තරංගය පිතෘ මූලිකත්වයේ බොහෝ රෝග ලක්ෂණ—ලිංගික හිරිහැර, සේවා ස්ථානයේ වෙනස්කම් කිරීම් සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මත පදනම් වූ ප්‍රචණ්ඩත්වය වැනි—සාර්ථකව ආමන්ත්‍රණය කර ඇති නමුත්, මෙම හැසිරීම් වල චිත්තවේගීය මූලයන් පිළිබඳව එය පූර්ණ ලෙස ගවේෂණය කර නොමැත.
මෙම හිඩැස පස්වන ස්ත්‍රීවාදී තරංගයක (Fifth Wave) අවශ්‍යතාවය ඉස්මතු කරයි; එනම් පිතෘ මූලිකත්වය පිළිබඳ එහි විවේචනයට මනෝවිද්‍යාත්මක මානයක් ද එක් කරන්නකි. පස්වන තරංගය පිරිමි බලයේ අභ්‍යන්තර ගතිකත්වයන්—අසමත්භාවය පිළිබඳ බිය, ආධිපත්‍යයේ අවශ්‍යතාවය සහ පිතෘ මූලිකත්වය විසින් පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙපාර්ශවයටම පටවනු ලබන චිත්තවේගීය තුවාල—ආමන්ත්‍රණය කළ යුතුය. පුරුෂාත්ම හීනනයට සෘජුවම මුහුණ දීමෙන්, මෙම නව ස්ත්‍රීවාදී තරංගයට පිතෘ මූලිකත්වයට එරෙහිව පවතින මතුපිට මට්ටමේ අභියෝගවලින් ඔබ්බට ගොස් එය පවත්වාගෙන යන චිත්තවේගීය මෙහෙයවීම් ඉලක්ක කළ හැකිය.
පස්වන තරංගය පිරිමි ආධිපත්‍යයේ බාහිර ප්‍රකාශනයන් ගැන පමණක් නොව, කාන්තාවන් පාලනය කිරීමට පිරිමින්ව පොළඹවන අභ්‍යන්තර අනාරක්ෂිතභාවයන් පිළිබඳව ද අවධානය යොමු කරනු ඇත. පිතෘ මූලිකත්වය විසින් පිරිමින්ගේ සංවේදීතාවන් සහ චිත්තවේගීය ප්‍රකාශනයන් යටපත් කරන දැඩි භූමිකාවන්ට ඔවුන්ව කොටු කිරීමෙන් සෑම කෙනෙකුටම හානි කරන බව පිළිගනිමින්, පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙපාර්ශවයේම චිත්තවේගීය සුවපත් වීමේ (Emotional healing) වැදගත්කම එය අවධාරණය කරනු ඇත. සහකම්පනය, චිත්තවේගීය බුද්ධිය (Emotional intelligence) සහ මනෝවිද්‍යාත්මක දැනුවත්භාවය ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙන්, පස්වන තරංගයට ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා වඩාත් පරිපූර්ණ ප්‍රවේශයකට මඟ පෑදිය හැකිය.
මෙම නව ස්ත්‍රීවාදී තරංගය පිරිමි ආධිපත්‍යය පවත්වාගෙන යන බල පද්ධතීන්ට අභියෝග කරනවා පමණක් නොව, එම පද්ධතීන් පවත්වා ගැනීමට පිරිමින්ව පොළඹවන චිත්තවේගීය තුවාල සුවපත් කිරීමට ද උත්සාහ කරනු ඇත. පිතෘ මූලිකත්වයේ හදවතෙහි ඇති අනාරක්ෂිතභාවයන් සහ බිය ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙන්, පස්වන තරංගයට සැබෑ සමානාත්මතාවය සඳහා මාවතක් ලබා දිය හැකිය—එනම් ආධිපත්‍යය හෝ පාලනයේ අවශ්‍යතාවයෙන් තොරව පිරිමින්ට සහ ගැහැණුන්ට ඔවුන්ගේ සම්පූර්ණ හැඟීම් පරාසය ප්‍රකාශ කිරීමට නිදහස ඇති ලෝකයකි.
පස්වන තරංගය: පුරුෂාත්ම හීනනයට මුහුණ දීම සහ පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම බිඳ දැමීම
සිව්වන තරංගයෙන් ඔබ්බට අප ඉදිරියට යන විට, ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරය පරිණාමයේ නව අවධියක් වැළඳ ගත යුතු බව වඩ වඩාත් පැහැදිලි වේ—එය පස්වන තරංගයයි. මෙම තරංගය අවධානය යොමු කළ යුතු තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂයක් නියෝජනය කරයි; එනම් පිතෘ මූලිකත්වය දිගින් දිගටම පවත්වාගෙන යන අභ්‍යන්තර චිත්තවේගීය ගතිකත්වයන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමේදී පෙර ස්ත්‍රීවාදී උත්සාහයන්හි පැවති සීමාවන් පිළිගැනීමයි. මුල් තරංගයන් පිරිමි ආධිපත්‍යයේ බාහිර ව්‍යුහයන්—නීති, සමාජ සම්මතයන් සහ ආයතනික භාවිතයන්—අභියෝගයට ලක් කිරීමට සමත් වුවද, මේ කිසිවක් පිතෘ මූලිකත්වයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මූලයන්, එනම් පුරුෂාත්ම හීනනය සමඟ පූර්ණ ලෙස මුහුණට මුහුණ ගැටී නැත.
පුරුෂාත්ම හීනනය යනු අන් අය කෙරෙහි, විශේෂයෙන් කාන්තාවන් කෙරෙහි ආධිපත්‍යය සහ පාලනය පැතිරවීමට පිරිමින්ව පොළඹවන ගැඹුරින් මුල් බැසගත් අනාරක්ෂිතභාවය සහ බිය විස්තර කරන සංකල්පයකි. බොහෝ විට ආක්‍රමණශීලී බව හෝ ආධිපත්‍යයෙන් වසන් කරන මෙම චිත්තවේගීය අනාරක්ෂිතභාවය පිතෘ මූලිකත්වයේ මූලාරම්භයයි. තමන් දුර්වල හෝ අසමත් යැයි හැඟෙන පිරිමින්, බල ගතිකත්වයන් හරහා තම උසස් බව තහවුරු කිරීමට සමාජය විසින් හුරු කරනු ලබන අතර, එමගින් පිතෘ මූලික පද්ධතීන් ශක්තිමත් වේ. මෙම චිත්තවේගීය පදනම් ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙන් තොරව, ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයන් ඇතැම් අවස්ථාවලදී පිතෘ මූලිකත්වයේ මූලික හේතු බිඳ දැමීම වෙනුවට එහි රෝග ලක්ෂණවලට පමණක් පිළියම් යෙදීමේ චක්‍රයක සිර වී ඇත.
එබැවින් ස්ත්‍රීවාදයේ පස්වන තරංගය පිරිමි ආධිපත්‍යයේ හදවතෙහි පවතින පිරිමි බලයේ අභ්‍යන්තර ගතිකත්වයන්—බිය, අනාරක්ෂිතභාවය සහ චිත්තවේගීය මර්දනය—කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ යුතුය. මෙම තරංගය පිතෘ මූලිකත්වය පවත්වාගෙන යන සමාජ ව්‍යුහයන්ට අභියෝග කරනවා පමණක් නොව, පිතෘ මූලික සමාජයක ජීවත් වීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පිරිමින් සහ ගැහැණුන් යන දෙපාර්ශවයම දරා සිටින චිත්තවේගීය තුවාල සුවපත් කිරීමේ වැදගත්කම ද අවධාරණය කරනු ඇත. ස්ත්‍රී-පුරුෂ අසමානතාවයේ මනෝවිද්‍යාත්මක මානය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන්, පස්වන තරංගයට පිතෘ මූලිකත්වයේ මූලික හේතු ආමන්ත්‍රණය කළ හැකි අතර වඩාත් සාධාරණ හා සහකම්පිත ලෝකයකට මඟ පෑදිය හැකිය.
පිතෘ මූලිකත්වයේ මූලාරම්භය ලෙස පුරුෂාත්ම හීනනය අවබෝධ කර ගැනීම
පිතෘ මූලිකත්වය එහි හරය තුළ පවතින්නේ පිරිමින් තුළ ඇති ගැඹුරු බියක් මගිනි—එනම් බලය, පාලනය සහ තත්ත්වය අහිමි වේ යැයි පවතින බියයි. මෙම බිය බොහෝ විට ප්‍රකාශ නොවන්නකි; එය තම දුර්වලතා යටපත් කිරීමටත් ඕනෑම වියදමකින් ශක්තිය ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමටත් පිරිමින්ට උගන්වන සමාජ කොන්දේසි සහිත ස්ථරයන් යට සැඟවී ඇත. කුඩා කල සිටම පිරිමි ළමයින්ට උගන්වනු ලබන්නේ චිත්තවේගීය ප්‍රකාශනය දුර්වලකමේ ලකුණක් බවත්, "නියම පිරිමියෙකු" වීම යනු තමා ගැනත්, අන් අය ගැනත්, තමා වටා ඇති ලෝකය ගැනත් පාලනයක් තිබීම බවත්ය. මෙම පාඩම් මගින් "විෂ සහිත පිරිමි ගතිය" (Toxic masculinity) සඳහා පදනම දමයි; එනම් පිරිමින් තම වටිනාකම ඔප්පු කිරීම සඳහා ආධිපත්‍යය පතුරුවා හැරිය යුතුය යන සංස්කෘතික අපේක්ෂාවයි.
ස්ත්‍රීවාදයේ පස්වන තරංගය මෙම චිත්තවේගීය ගතිකත්වයට සෘජුවම මුහුණ දිය යුතුය. පිරිමි ආධිපත්‍යය යනු හුදු සමාජ කොන්දේසි හෝ සංස්කෘතික සම්මතයන්හි නිෂ්පාදනයක් පමණක් නොව, එය පුරුෂාත්ම හීනනය තුළ මුල් බැසගත් මනෝවිද්‍යාත්මක ආරක්ෂක යාන්ත්‍රණයක් බව හඳුනා ගැනීමෙන්, පිතෘ මූලිකත්වය උසුලා සිටින චිත්තවේගීය ව්‍යුහයන් බිඳ දැමීමට ස්ත්‍රීවාදීන්ට හැකි වේ. චිත්තවේගීය වශයෙන් සුරක්ෂිත—එනම් තම සංවේදීතාවන්, දුක සහ බිය ප්‍රකාශ කිරීමට අවස්ථාව ලැබෙන—පිරිමින් අන් අය කෙරෙහි ආධිපත්‍යය පැතිරවීමේ අවශ්‍යතාවය අත්විඳීමට ඇති ඉඩකඩ අඩුය. මේ අනුව, පිරිමි චිත්තවේගීය සෞඛ්‍යය ආමන්ත්‍රණය කිරීම පිරිමින්ට පමණක් නොව, ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවයේ පුළුල් අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීමට ද අත්‍යවශ්‍ය වේ.
පිතෘ මූලික පද්ධතීන් මෙතරම් ප්‍රත්‍යස්ථ (Resilient) වන්නේ මන්දැයි පැහැදිලි කිරීමට ද පුරුෂාත්ම හීනනය යන සංකල්පය උපකාරී වේ. ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාර නෛතික අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත කිරීමට හෝ සමාජ සම්මතයන් වෙනස් කිරීමට සමත් වුවද, පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම නොවෙනස්ව පවතින බැවින් එය නව ස්වරූපවලින් නැවත මතු වීමට ඉඩ සලසයි. පිරිමින් තම වටිනාකම පාලනය කිරීමේ හැකියාව සමඟ බැඳී පවතින බව සිතන තාක් කල්, පිතෘ මූලිකත්වය අඛණ්ඩව පැවතීමට මාවත් සොයා ගනු ඇත. පෙර ස්ත්‍රීවාදී තරංගවලට ඔවුන්ගේ ජයග්‍රහණ මධ්‍යයේ වුවද පිරිමි ආධිපත්‍යය සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දැමීමට නොහැකි වූයේ මේ නිසාය. පස්වන තරංගය, පිතෘ මූලිකත්වයේ මනෝවිද්‍යාත්මක හේතූන් ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙන්, මෙම විෂම චක්‍රය අවසානයේ බිඳ දැමිය හැකි නව ප්‍රවේශයක් ඉදිරිපත් කරයි.
පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය තුවාල සුවපත් කිරීම
පස්වන තරංගය සුවපත් වීමේ ක්‍රියාවලියට (Healing) ප්‍රමුඛත්වය දිය යුතුය—එය කාන්තාවන්ට පමණක් නොව පිරිමින්ට ද අදාළ විය යුතුය. පිතෘ මූලිකත්වය පිරිමින්ට බොහෝ ආකාරවලින් වරප්‍රසාද ලබා දුන්නද, එය ඔවුන්ව පටු පිරිමි නිර්වචනයන් තුළ සිර කර තබයි; තම හැඟීම් යටපත් කර දැඩි ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන්ට අනුගත වීමට ඔවුන්ට බල කරයි. මෙම චිත්තවේගීය මර්දනය පිරිමින්ගේ සංවේදීතාව, සහකම්පනය සහ චිත්තවේගීය ප්‍රකාශනයෙන් ඔවුන්ව ඈත් කිරීමෙන් ඔවුන්ට හානි කරයි. එය කාන්තාවන්ට ද හානි කරයි, මන්ද තම හැඟීම්වලින් දුරස් වූ පිරිමින් තම අනාරක්ෂිතභාවය අන් අය මත ප්‍රක්ෂේපණය කිරීමට වැඩි ඉඩක් ඇති බැවිනි; එය බොහෝ විට ආධිපත්‍යය, පාලනය හෝ ආක්‍රමණශීලී ස්වරූපයෙන් ප්‍රකාශ වේ.
මේ ආකාරයට පිතෘ මූලිකත්වය ස්ත්‍රී-පුරුෂ දෙපාර්ශවයටම චිත්තවේගීය තුවාල සිදු කරයි. කාන්තාවන් සඳහා මෙම තුවාල පීඩනය, වස්තුකරණය (Objectification) සහ බලය අහිමි කිරීමේ ස්වරූපයෙන් පවතී. පිරිමින් සඳහා ඒවා චිත්තවේගීය හුදකලාව, අනුගත වීමට ඇති පීඩනය සහ සංවේදීතාවන් ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති නොහැකියාව ලෙස ප්‍රකාශ වේ. පස්වන තරංගය මෙම තුවාල හඳුනාගත යුතු අතර සුවපත් වීම සහ සංහිඳියාව සඳහා මාවතක් පෙන්විය යුතුය. මෙම සුවපත් වීමේ ක්‍රියාවලියට පිරිමින් තමන්ගේ බියට මුහුණ දීමටත්, හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමටත්, සහකම්පනය සහ බුද්ධිමය අවබෝධය අගය කරන වඩාත් පුළුල් පිරිමි නිර්වචනයක් වැළඳ ගැනීමටත් උනන්දු කිරීම ඇතුළත් වේ.
මෙම ප්‍රවේශය මුල් ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරවල දක්නට ලැබුණු ගැටුම්කාරී ආකෘතියෙන් (Confrontational model) සැලකිය යුතු ලෙස බැහැර වීමක් නියෝජනය කරයි. පෙර තරංගයන් පිරිමි බලයට අභියෝග කිරීම කෙරෙහි නිවැරදිව අවධානය යොමු කළද, පස්වන තරංගය උත්සාහ කරන්නේ එම බලය උසුලා සිටින චිත්තවේගීය ව්‍යුහයන් පරිවර්තනය කිරීමටයි. සමානාත්මතාවය සඳහා වන අරගලයේදී පිරිමින් සහ ගැහැණුන් ප්‍රතිවාදීන් ලෙස තැබීම වෙනුවට, පස්වන තරංගය පිතෘ මූලිකත්වය විසින් සිදු කරන ලද චිත්තවේගීය හානියෙන් මිදීමට දෙපාර්ශවයේම අවශ්‍යතාවය හඳුනා ගන්නා සහයෝගී ප්‍රවේශයක් ප්‍රවර්ධනය කරනු ඇත.
චිත්තවේගීය වර්ධනය සඳහා සහයෝගී උත්සාහයක් ලෙස ස්ත්‍රීවාදය
පස්වන තරංගයේ මධ්‍යම සංකල්පය වන්නේ ස්ත්‍රීවාදය සහයෝගී උත්සාහයක් විය යුතුය යන්නයි. පෙර ස්ත්‍රීවාදී තරංග බොහෝ විට පිරිමි ආධිපත්‍යය සහිත ලෝකයක අයිතිවාසිකම් සහ බලය ලබා ගැනීමට කාන්තාවන් කරන සටනක් ලෙස, එනම් පිරිමින් සහ ගැහැණුන් අතර සටනක් ලෙස රාමුගත කර තිබුණි. මෙම අරගලයන් අවශ්‍ය සහ සාධාරණ වුවද, ඒවා සමහර විට පිරිමින් පීඩකයන් ලෙසත් කාන්තාවන් වින්දිතයන් ලෙසත් ස්ථානගත කරමින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය අතර බෙදීමක් ශක්තිමත් කළේය. කෙසේ වෙතත්, පස්වන තරංගය මෙම ද්විමය (Binary) සංකල්පයෙන් ඔබ්බට ගොස් පිතෘ මූලිකත්වය විසින් සියලු දෙනා මත පටවන පොදු චිත්තවේගීය අරගලය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරනු ඇත.
පුරුෂාත්ම හීනනය පිරිමින්ට සහ ගැහැණුන්ට යන දෙපාර්ශවයටම හානි කරන බව පිළිගැනීමෙන්, පස්වන තරංගය ස්ත්‍රීවාදය පිළිබඳ වඩාත් ඇතුළත් දැක්මක් ඉදිරිපත් කරයි—එය බෙදීමට වඩා සාමූහික සුවපත් වීමට කැඳවුම් කරයි. මෙම සහයෝගී ප්‍රවේශයට සහකම්පනය, සංවේදීතාව සහ චිත්තවේගීය ප්‍රකාශනය හුදු ස්ත්‍රී ලක්ෂණ පමණක් නොව සෑම කෙනෙකුටම ප්‍රයෝජනවත් වන අත්‍යවශ්‍ය මානව ගුණාංග බව හඳුනා ගනිමින්, පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය ව්‍යුහයන් බිඳ දැමීම සඳහා පිරිමින් සහ ගැහැණුන් එක්ව වැඩ කිරීම ඇතුළත් වේ.
පිතෘ මූලිකත්වයේ මූලික හේතුව ආමන්ත්‍රණය කිරීම
ස්ත්‍රීවාදයේ පස්වන තරංගය ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය සඳහා වන දිගුකාලීන අරගලයේ තීරණාත්මක හැරවුම් ලක්ෂයකි. පෙර තරංගයන් පිතෘ මූලිකත්වයේ බාහිර පද්ධතීන්ට—නීති, ප්‍රතිපත්ති, සේවා ස්ථාන භාවිතයන් සහ සමාජ සම්මතයන්ට—අභියෝග කිරීමේදී සැලකිය යුතු පියවර ගෙන ඇති අතර, ඒවා නොදැනුවත්වම එම පද්ධතියේ මූලික හේතුව ආමන්ත්‍රණය නොකිරීමෙන් එය පවත්වා ගැනීමට සහාය වී ඇත. බාහිර ප්‍රශ්න කෙරෙහි පමණක් අවධානය යොමු කිරීමෙන්, ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාර විසින් පුරුෂාත්ම හීනනය—එනම් පිරිමින් ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පොළඹවන ගැඹුරු බිය සහ අනාරක්ෂිතභාවය—අභියෝගයට ලක් නොකර තැබූ අතර, එමගින් පිතෘ මූලිකත්වයට නව ස්වරූපවලින් පැවතීමට ඉඩ සැලසුණි.
පිතෘ මූලිකත්වය පෝෂණය වන්නේ චිත්තවේගීය මර්දනය සහ පාලනය අහිමි වුවහොත් බලය අහිමි වේ යැයි පවතින බිය මතය. මෙම මනෝවිද්‍යාත්මක ගතිකත්වයට මුහුණ නොදී, ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාරයන් පිතෘ මූලිකත්වය නමැති රෝගයට පිළියම් යෙදීම වෙනුවට එහි රෝග ලක්ෂණ සමඟ සටන් කිරීමේ අවදානමකට ලක් වේ. පුරුෂාත්ම හීනනය ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙන්, ස්ත්‍රීවාදයට පිරිමි ආධිපත්‍යයේ බාහිර ප්‍රකාශනයන් සමඟ සටන් කිරීමේ සිට එය පවත්වාගෙන යන අභ්‍යන්තර චිත්තවේගීය ව්‍යුහයන් බිඳ දැමීම දක්වා සිය අවධානය යොමු කළ හැකිය.
ස්ත්‍රීවාදී ව්‍යාපාර ලිංගික හිරිහැර, සේවා ස්ථානයේ අසමානතාවය සහ ප්‍රජනක අයිතිවාසිකම් වැනි පිතෘ මූලිකත්වයේ මතුපිට ප්‍රශ්න සමඟ පමණක් සටන් කරමින්, එම හැසිරීම් වල චිත්තවේගීය මෙහෙයවීම් ආමන්ත්‍රණය නොකරන්නේ නම්, ඔවුන් නොදැනුවත්වම තමන් බිඳ දැමීමට උත්සාහ කරන පද්ධතියම ශක්තිමත් කිරීමට ඉඩ ඇත. වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, මූලික හේතුවට අභියෝග නොකිරීමෙන්, ස්ත්‍රීවාදී උත්සාහයන් හරය නොවෙනස්ව තබා රෝග ලක්ෂණවලට පමණක් ප්‍රතිකාර කරන පිතෘ මූලික චක්‍රයේ කොටසක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් පවතී.
පස්වන තරංගය මෙම චක්‍රයෙන් මිදිය යුතුය. මනෝවිද්‍යාත්මක මානයක් ඇතුළත් කර ගනිමින් පුරුෂාත්ම හීනනය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමෙන්, පස්වන තරංගයට අවසානයේ පිතෘ මූලිකත්වයේ චිත්තවේගීය පදනම ඉලක්ක කළ හැකිය. මෙම නව ප්‍රවේශය කාන්තාවන් පීඩන පද්ධතීන්ගෙන් නිදහස් කරනවා පමණක් නොව, පිතෘ මූලික සම්මතයන් මගින් සිදු කරන ලද චිත්තවේගීය හානියෙන් සුවපත් වීමට පිරිමින්ට ද අවස්ථාව ලබා දෙනු ඇත. එය සෑම තරාතිරමකම පුද්ගලයන්ට තම හැඟීම් ප්‍රකාශ කිරීමටත්, තම සංවේදීතාවන් වැළඳ ගැනීමටත්, ආධිපත්‍යය යනු වටිනාකමේ මිනුමක්ය යන අදහස ප්‍රතික්ෂේප කිරීමටත් නිදහස ඇති සමාජයක් ප්‍රවර්ධනය කරනු ඇත.
මුලික හේතුව—පුරුෂාත්ම හීනනය—ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙන් ස්ත්‍රීවාදය සැබෑ පරිවර්තනයක් සඳහා වූ බලවේගයක් බවට පත්විය හැකි අතර, එහිදී ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවය හුදු නීතිමය හෝ සමාජීය යථාර්ථයක් පමණක් නොව චිත්තවේගීය යථාර්ථයක් ද වනු ඇත. පස්වන තරංගය යනු පිතෘ මූලිකත්වයේ බාහිර සටන්වලින් ඔබ්බට ගොස් එය සදහටම බිඳ දැමීම සඳහා අවශ්‍ය අභ්‍යන්තර සුවපත් වීමේ ක්‍රියාවලිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන ලෙස කරන කැඳවීමකි.