13 වන පරිච්ඡේදය: සීමා මායිම් බිඳ දැමීම - ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය එදිරිව පුරුෂාත්ම හීනනය
ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය (Gender), බොහෝ විට ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ යනුවෙන් දැඩි ද්විමය (Binary) බෙදීමක් ලෙස වටහා ගනු ලබන අතර, එය බොහෝ සංස්කෘතීන්හි සමාජ සංවිධානය වීමේ මූලික අංගයක් ලෙස දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ පැවතී ඇත. එකිනෙකට අනුපූරක වන ප්‍රතිවිරුද්ධයන් දෙකක් පවතින්නේය යන අදහස, පිතෘ මූලික පද්ධතීන් විසින් ශක්තිමත් කර ඇති අතර, එම පද්ධතීන් ගොඩනගා ඇත්තේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් පිළිබඳ ධුරාවලිගත (Hierarchical) අවබෝධයක් මතය. කෙසේ වෙතත්, මෙම ද්විමය දෘෂ්ටිකෝණය විශ්වීය එකක් නොවේ. බොහෝ දේශීය සහ බටහිර නොවන සංස්කෘතීන් පුරා, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය (Gender fluidity) පුළුල් ලෙස පිළිගෙන ඇති අතර, විවිධ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අනන්‍යතාවයන් ප්‍රජාවන්ගේ සමාජීය, අධ්‍යාත්මික සහ සංස්කෘතික ව්‍යුහය සමඟ බද්ධ වී ඇත. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය ස්ථාවර කාණ්ඩවලට අනුකූල විය යුතුය යන මතයට මෙම සංස්කෘතීන් අභියෝග කරන අතර, අනන්‍යතාවය යනු පුළුල් පරාසයක් (Spectrum) පුරා පවතින්නක් බව ඔවුහු පිළිගනිති.
පුරුෂාත්ම හීනනය (Male inferiority) මගින් මෙහෙයවනු ලබන බටහිර පිතෘ මූලික ලෝක දෘෂ්ටිය, ස්ත්‍රී-පුරුෂ ප්‍රකාශනයන් මත දැඩි පාලනයක් පනවන අතර, සාම්ප්‍රදායික සම්මතයන්ට අනුකූල නොවන පුද්ගලයින් කොන් කිරීමට කටයුතු කරයි. ගැඹුරින් මුල් බැසගත් අනාරක්ෂිතභාවය සහ පාලනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය මගින් සංලක්ෂිත වන පුරුෂාත්ම හීනනය, මෙම දැඩි ස්ත්‍රී-පුරුෂ සීමාවන් පවත්වාගෙන යාමේදී තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය නිසා තමන්ට තර්ජනයක් එල්ල වන බව හැඟෙන පිරිමින්, ද්විමය නොවන (Non-binary) සහ විවිධ අනන්‍යතාවන් මර්දනය කිරීම හරහා තම ආධිපත්‍යය පවත්වා ගැනීමට උත්සාහ කරති. මෙම පාලනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පුද්ගල ප්‍රකාශනයන් සීමා කරනවා පමණක් නොව, එම ද්විමය බෙදීමෙන් බැහැර වන පුද්ගලයින් බැහැර කරන සහ කොන් කරන පද්ධතීන් පෝෂණය කිරීම මගින් සමාජ අසමගියක් ද නිර්මාණය කර ඇත.
ඊට ප්‍රතිපක්ෂව, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය වැළඳ ගන්නා බොහෝ සංස්කෘතීන් සාමූහිකත්වය, සමතුලිතතාවය සහ ඇතුළත් කර ගැනීම (Inclusivity) පෝෂණය කිරීමට නැඹුරු වේ. ස්ත්‍රී-පුරුෂ අනන්‍යතාවන් පහක් පිළිගන්නා ඉන්දුනීසියාවේ 'බුගීස්' (Bugis) ජනතාව හෝ උතුරු ඇමරිකාවේ දේශීය 'ටූ-ස්පිරිට්' (Two-Spirit) වැසියන් වැනි සමාජයන්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය වඩාත් සමානාත්මතාවයෙන් යුත් සමාජ ව්‍යුහයන් කරා මෙහෙයවිය හැකි ආකාරය පෙන්වා දෙයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ පවතින සම්පූර්ණ පරාසයම වැළඳ ගැනීමෙන්, මෙම සංස්කෘතීන් පුද්ගලයින්ට තමන්ව පූර්ණ ලෙස ප්‍රකාශ කිරීමට අවකාශය නිර්මාණය කර දෙන අතර, ගැටුම් වෙනුවට සමාජ සහයෝගීතාවයෙන් යුත් පරිසරයක් පෝෂණය කරයි.
මෙම පරිච්ඡේදයේ අරමුණ වන්නේ, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයන් දෙකකට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් පිළිගන්නා සහ අනුමත කරන සමාජයන්, පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් මෙහෙයවනු ලබන පිතෘ මූලික පද්ධතීන් විසින් පාලනය කරනු ලබන සමාජයන් සමඟ සැසඳීම සහ ගවේෂණය කිරීමයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය කෙරෙහි පවතින මෙම වෙනස් ප්‍රවේශයන් පරීක්ෂා කිරීම මගින්, සමාජ සමගිය පෝෂණය කිරීමෙහිලා ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජීය ඇතුළත් කර ගැනීමේ (Gender inclusivity) භූමිකාව සහ පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් මෙහෙයවනු ලබන සමාජයන්හි ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය මර්දනය කිරීමේ විනාශකාරී ප්‍රතිවිපාක අපි ඉස්මතු කරන්නෙමු. මෙම කාචය හරහා, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය පිළිබඳ මෙම විවිධ දෘෂ්ටිකෝණයන් පුළුල් සමාජ ව්‍යුහයන් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය සහ ඒවා සමාජ සමගියට හෝ ගැටුම්වලට දායක වන ආකාරය අපි ගවේෂණය කරන්නෙමු.
ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය එදිරිව පුරුෂාත්ම හීනනය නිර්වචනය කිරීම
ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය (Gender fluidity) යනු ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු ස්ථාවර අනන්‍යතාවයක් නොවන බවත්, එය පුළුල් පරාසයක් (Spectrum) පුරා පවතින්නක් බවත් යන අවබෝධයයි. එය සාම්ප්‍රදායික ද්විමය පද්ධතියට අභියෝග කරන අතර, පුද්ගලයින්ට පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී ලක්ෂණ යන දෙකම ප්‍රකාශ කිරීමට හෝ ස්ත්‍රී-පුරුෂ බෙදීමෙන් මුළුමනින්ම බැහැර අනන්‍යතාවන් අනුගමනය කිරීමට ඉඩ සලසයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය වැළඳ ගන්නා සමාජවල, පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ ජීවිත කාලය පුරාම විවිධ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් අතර සැරිසැරීමට නිදහස ඇති අතර, එය බොහෝ විට ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික හා අධ්‍යාත්මික විශ්වාසයන් සමඟ සමපාත වේ.
එවැනි සමාජයකට වඩාත්ම කැපී පෙනෙන උදාහරණයක් වන්නේ ඉන්දුනීසියාවේ බුගීස් (Bugis) ජනතාවයි. ඔවුන් එකිනෙකට වෙනස් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයන් පහක් හඳුනා ගනී: ඔරොආනේ (oroané - පිරිමි), මක්කුන්රායි (makkunrai - ගැහැණු), කලාලයි (calalai - පිරිමි ගති ඇති කාන්තාවන්), කලබායි (calabai - ගැහැණු ගති ඇති පිරිමින්) සහ බිස්සු (bissu - පිරිමි සහ ගැහැණු ලක්ෂණ දෙකම කැටි කරගත්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයට ඔබ්බෙන් වූ පුද්ගලයින්). බුගීස් සංස්කෘතිය තුළ, මෙම සෑම අනන්‍යතාවයක්ම ප්‍රජාවේ සමාජීය සහ අධ්‍යාත්මික සමතුලිතතාවය පවත්වා ගැනීම සඳහා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. නිදසුනක් වශයෙන්, 'බිස්සු' පුද්ගලයින් බොහෝ විට අධ්‍යාත්මික නායකයින් හෝ ශාමනයන් ලෙස සේවය කරමින්, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර හරහා තම ප්‍රජාවන් මෙහෙයවති.
එලෙසම, උතුරු ඇමරිකාවේ දේශීය 'ටූ-ස්පිරිට්' (Two-Spirit) ජනයා ඓතිහාසිකව තම ගෝත්‍ර තුළ සුව කරන්නන්, ගුරුවරුන් සහ මධ්‍යස්ථකරුවන් ලෙස ගෞරවනීය ස්ථාන හොබවා ඇත. මෙම සංස්කෘතීන් සඳහා, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු ද්විමය බෙදීමක් නොව, අනන්‍යතාවයේ පවතින ගලා යන සහ පූජනීය අංගයකි; එහිදී 'ටූ-ස්පිරිට්' පුද්ගලයින් පුරුෂ සහ ස්ත්‍රී ගුණාංග යන දෙකම තමන් තුළ දරයි. විවිධ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයන් මෙලෙස ඒකාබද්ධ කිරීම මගින් විවිධත්වය කෙරෙහි ගෞරවය පෝෂණය වන අතර, පුද්ගලයෙකුගේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ අනන්‍යතාවය කුමක් වුවද ඔවුන්ට සමාජය තුළ පූර්ණ ලෙස දායක විය හැකි අවකාශයක් නිර්මාණය වේ.
ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ව, පුරුෂාත්ම හීනනය (Male inferiority) යනු පාලනය පවත්වා ගැනීම සඳහා කාන්තාවන් සහ පිරිමි නොවන පුද්ගලයින් මත ආධිපත්‍යය පැතිරවීමට පිරිමින් මෙහෙයවන මනෝවිද්‍යාත්මක හා සමාජීය ගතිකත්වයයි. මෙම ආධිපත්‍යය සඳහා වන අවශ්‍යතාවය පැන නගින්නේ තමන්ගේ තත්ත්වය හෝ බලය අහිමි වේ යැයි පවතින බියෙනි. මෙය දැඩි ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් බලාත්මක කරන පිතෘ මූලික පද්ධතීන් බිහි වීමට හේතු වී ඇත. පිතෘ මූලික සමාජවල පිරිමින් සාමාන්‍යයෙන් සපයන්නන්, ආරක්ෂකයින් සහ නායකයින් ලෙස සලකනු ලබන අතර, කාන්තාවන් සහ ද්විමය නොවන පුද්ගලයින් කොන් කරන ලද හෝ යටහත් පහත් තනතුරුවලට පත් කරනු ලැබේ.
පිරිමි අනාරක්ෂිතභාවය මත මුල් බැසගත් පිතෘ මූලික පද්ධතීන් ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය මර්දනය කරයි. මන්දයත් එය පිරිමි ආධිපත්‍යය උසුලා සිටින සාම්ප්‍රදායික බල ව්‍යුහයන්ට තර්ජනයක් වන බැවිනි. ද්විමය ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් බලහත්කාරයෙන් පැටවීම මගින්, මෙම සමාජයන් විවිධත්වයේ ප්‍රකාශනයන් සීමා කරන අතර, එය දැඩි සමාජ ධුරාවලියක් නිර්මාණය කිරීමට මඟ පාදයි. ඓතිහාසිකව මෙහි ප්‍රතිඵලය වී ඇත්තේ කාන්තාවන් සහ ද්විමය නොවන පුද්ගලයින්ගේ අනන්‍යතාවන් සහ දායකත්වයන් මකා දැමීම හෝ මර්දනය කිරීමයි. නිදසුනක් වශයෙන්, 'ගිල්ගමේෂ්' (Gilgamesh) වීරකාව්‍යයෙන් පෙනෙන පරිදි පුරාණ මෙසපොතේමියානු සංස්කෘතිය තුළ, පිරිමි චරිත අසීමිත බලයක් සහිත පුද්ගලයින් ලෙස නිරූපණය වන අතර, 'ඉෂ්තාර්' (Ishtar) වැනි කාන්තා රූප නිරූපණය වන්නේ යටහත් පහත් චරිත ලෙස හෝ පිරිමි පාලනයට සහ උදහසට ලක්වන වස්තූන් ලෙසය.
ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය ද්‍රවශීලී වන (Gender-fluid) සංස්කෘතීන් සහ පිතෘ මූලික සමාජයන් අතර කෙරෙන මෙම සංසන්දනය මගින්, පිරිමි මූලික පද්ධතීන් ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය කෙරෙහි ඇති කරන විනාශකාරී බලපෑම ඉස්මතු වේ. බුගීස් හෝ 'ටූ-ස්පිරිට්' වැසියන් වැනි සමාජයන් පුද්ගලයින්ට දියුණු වීමට අවශ්‍ය ඇතුළත් කර ගන්නා අවකාශයන් නිර්මාණය කරන අතර, පිතෘ මූලික පද්ධතීන් ධුරාවලිගත බෙදීම් බලාත්මක කරන අතර සමාජ අසමානතාවය පෝෂණය කරයි. පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් මෙහෙයවනු ලබන මෙම පාලන පද්ධතීන් පුද්ගල ප්‍රකාශනයන් සීමා කරනවා පමණක් නොව, පුළුල් සමාජ ඛණ්ඩනයට සහ ගැටුම්වලට ද දායක වේ.
බුගීස්වරු සහ ඔවුන්ගේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයන් පහ
ඉන්දුනීසියාවේ දකුණු සුලවේසි (Sulawesi) කලාපයේ වෙසෙන බුගීස් (Bugis) ජනතාව, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය සමාජ ව්‍යුහය තුළට බද්ධ කළ හැකි ආකාරය පිළිබඳ ගැඹුරු උදාහරණයක් සපයයි. දැඩි ද්විමය (Binary) ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන්ට අනුකූල වන බොහෝ සමාජයන් මෙන් නොව, බුගීස්වරු එකිනෙකට වෙනස් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයන් පහක් හඳුනා ගන්නා අතර, එමඟින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ අනන්‍යතාවය පිළිබඳ වඩාත් සූක්ෂ්ම සහ ඇතුළත් කරගන්නා සුළු අවබෝධයක් ලබා දෙයි. බුගීස් සංස්කෘතිය තුළ ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය පරාසයක් (Spectrum) ලෙස දකින අතර, ප්‍රජාවේ සමතුලිතතාවය පවත්වා ගැනීම සඳහා සෑම අනන්‍යතාවයක්ම තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
බුගීස් සංස්කෘතියේ ඔරොආනේ (oroané - පිරිමි) සහ මක්කුන්රායි (makkunrai - ගැහැණු) සාම්ප්‍රදායික පිරිමි සහ ගැහැණු භූමිකාවන් නියෝජනය කරන අතර, කලාලයි (calalai - පිරිමි ගති ඇති කාන්තාවන්) සහ කලබායි (calabai - ගැහැණු ගති ඇති පිරිමින්) ස්ත්‍රී-පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම ලක්ෂණ මූර්තිමත් කරමින් එම සාම්ප්‍රදායික භූමිකාවන් ඉක්මවා යති. කෙසේ වෙතත්, බිස්සු (bissu) බුගීස් සමාජය තුළ සුවිශේෂී ස්ථානයක් දරයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයට ඔබ්බෙන් ගිය පුද්ගලයන් ලෙස බිස්සුවරුන් පිරිමි සහ ගැහැණු යන ගුණාංග දෙකම දරන අධ්‍යාත්මික නායකයන් ලෙස ගෞරවයට පාත්‍ර වේ. මෙම අර්ධ පුරුෂ-අර්ධ ස්ත්‍රී (Androgynous) අනන්‍යතාවය සාමාන්‍ය තත්ත්වයෙන් බැහැර වීමක් ලෙස නොව, අධ්‍යාත්මික බලයේ මූලාශ්‍රයක් ලෙස සලකනු ලබන අතර, බිස්සුවරු භෞතික සහ අධ්‍යාත්මික ලෝකය අතර මැදිහත්කරුවන් ලෙස කටයුතු කරති.
බුගීස්වරුන් වැළඳ ගන්නා මෙම ස්ත්‍රී-පුරුෂ ඇතුළත් කරගැනීම, එක් එක් පුද්ගලයාගේ අනන්‍යතාවය කුමක් වුවත් ඔවුන් ප්‍රජාවට දක්වන දායකත්වය අගය කරන සහ ගරු කරන සමාජ සමගියක් ඇති කරයි. මෙය දැඩි ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් මගින් විවිධත්වය සීමා කරන සහ සමාජ අසමානතාවයට මඟ පාදන පිතෘ මූලික සමාජයන්ට හාත්පසින්ම වෙනස් වේ. බුගීස්වරුන්ගේ මෙම ප්‍රවේශය පුද්ගල ප්‍රකාශනයට සහාය දෙනවා පමණක් නොව මුළු ප්‍රජාවගේම සමාජීය සහ අධ්‍යාත්මික යහපැවැත්ම ශක්තිමත් කරයි.
ද්වි-ආත්ම (Two-Spirit) සම්ප්‍රදාය: උතුරු ඇමරිකානු දේශීය වැසියන්ගේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය
උතුරු ඇමරිකාවේ බොහෝ දේශීය ගෝත්‍රිකයන් අතර දක්නට ලැබෙන ද්වි-ආත්ම (Two-Spirit) සංකල්පය, බටහිර නොවන සංස්කෘතීන් තුළ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය ඓතිහාසිකව වැළඳගෙන තිබූ ආකාරය පිළිබඳ තවත් ප්‍රබල උදාහරණයකි. මෙම "ටූ-ස්පිරිට්" (ආත්මයන් දෙකක් ඇති) යන යෙදුම 1990 දී කැනඩාවේ විනිපෙග්හි පැවැති දේශීය ජනයාගේ හමුවකදී පිරිමි සහ ගැහැණු යන ගුණාංග දෙකම මූර්තිමත් කරන පුද්ගලයන් හැඳින්වීමට හඳුන්වා දෙන ලදී. කෙසේ වෙතත්, මෙම නූතන යෙදුමට බොහෝ කලකට පෙර සිටම මෙම සංකල්පය පැවති අතර, බොහෝ දේශීය ගෝත්‍රිකයන් මෙම පුද්ගලයන් ඉහළ ගෞරවයෙන් සැලකූහ.
ඓතිහාසිකව, ටූ-ස්පිරිට් පුද්ගලයන් තම ප්‍රජාවන් තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කළහ. ඔවුන් බොහෝ විට සුව කරන්නන්, කතන්දර කියන්නන්, ගුරුවරුන් සහ සාම්ප්‍රදායික භූමිකාවන් ඉක්මවා යා හැකි මැදිහත්කරුවන් ලෙස සලකනු ලැබීය. පිරිමි සහ ගැහැණු යන ලෝක දෙකේම සැරිසැරීමට ඔවුන්ට ඇති හැකියාව සුවිශේෂී ශක්තියක් ලෙස දුටු අතර, එමඟින් භෞතික, සමාජීය හෝ අධ්‍යාත්මික ලෝකයන් අතර පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට ඔවුන්ට හැකි විය. ටූ-ස්පිරිට් පුද්ගලයන්ට විශේෂ අධ්‍යාත්මික බලයක් ඇති බව විශ්වාස කළේ ඔවුන් සතු ද්විත්ව ස්වභාවය නිසා ගැටුම් සමනය කිරීමට සහ අන් අයට මඟ පෙන්වීමට ඔවුන්ට හැකි වූ බැවිනි. මෙම ගෞරවය විවිධත්වය පිළිගන්නා පමණක් නොව එය සමරන සමාජයක් නිර්මාණය කළේය.
නවාහෝ (Navajo), ලකෝටා (Lakota) සහ සුනි (Zuni) වැනි ගෝත්‍රවල ටූ-ස්පිරිට් පුද්ගලයන්ට පූජනීය භූමිකාවන් පවරා තිබුණි. ඔවුන්ගේ දායකත්වය ඔවුන්ගේ අනන්‍යතාවය නිසා හෑල්ලු නොවූ අතර, ඔවුන්ගේ සුවිශේෂී දැක්ම වෙනුවෙන් ඔවුහු ගෞරවයට පාත්‍ර වූහ. නිදසුනක් වශයෙන්, ලකෝටා සියොක්ස් (Lakota Sioux) වැසියන් ටූ-ස්පිරිට් පුද්ගලයන්ව වින්යාන්ක්ටෙහ්කා (winyanktehca) ලෙස හඳුනාගත් අතර, ඔවුන්ගේ සුව කිරීමේ හැකියාව සහ අධ්‍යාත්මික ඥානය වෙනුවෙන් ඔවුන්ව වන්දනා කළහ. මෙම පුද්ගලයන් බොහෝ විට සම්ප්‍රදායන් රකින්නන් ලෙස ගෝත්‍රයේ යහපැවැත්ම භාරව කටයුතු කළහ.
කෙසේ වෙතත්, බටහිර ස්ත්‍රී-පුරුෂ සම්මතයන් යටත්විජිතවාදය හරහා පැටවීම මෙම දේශීය චාරිත්‍රයන්ට දැඩි බාධාවක් විය. යුරෝපීය පදිංචිකරුවන් තම දැඩි පිතෘ මූලික දැක්ම සහ ක්‍රිස්තියානි විශ්වාසයන් මත පදනම්ව, ටූ-ස්පිරිට් පුද්ගලයන් වැරදි හෝ පව්කාර පුද්ගලයන් ලෙස නම් කරමින් ඔවුන්ව මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කළහ. පුරුෂාත්ම හීනනය (Male inferiority) මත මුල් බැසගත් මෙම මර්දනය, මානව අනන්‍යතාවයේ විවිධත්වය සහ ගලායාම දිගු කලක් තිස්සේ පිළිගත් සංස්කෘතීන් මත "ද්විමය පද්ධතියක්" බලහත්කාරයෙන් පැටවීමේ උත්සාහයකි.
යටත්විජිතවාදය යටතේ ටූ-ස්පිරිට් අනන්‍යතාවන් මර්දනය කිරීම, පුරුෂාත්ම හීනතාවයෙන් මෙහෙයවනු ලබන සමාජයන් විසින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය පාලනය කිරීමට සහ මකා දැමීමට දරන පුළුල් උත්සාහයක් පිළිබිඹු කරයි. ද්විමය භූමිකාවන් බලාත්මක කිරීම මගින් යටත්විජිත බලවතුන් උත්සාහ කළේ පිරිමි පාලනය ප්‍රමුඛ වන තම ආධිපත්‍යය ශක්තිමත් කිරීමටයි. මේ අනුව, ද්විමය නොවන පුද්ගලයන් පවතින තත්ත්වයට (status quo) තර්ජනයක් ලෙස දුටු බැවින්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය මර්දනය කිරීම පිතෘ මූලික බලය පවත්වා ගැනීමේ මෙවලමක් බවට පත් විය.
ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය වැළඳ ගන්නා අනෙකුත් ප්‍රජාවන්
උතුරු ඇමරිකානු දේශීය වැසියන් සහ බුගීස්වරුන්ට අමතරව, ලොව පුරා බොහෝ සමාජයන් ඓතිහාසිකව ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය තම සමාජ, අධ්‍යාත්මික සහ සංස්කෘතික භාවිතයන්ට ඇතුළත් කරගෙන ඇත. පුරුෂාත්ම හීනතාවයෙන් පෙළෙන පිරිමින් විසින් පාලනය කරනු ලබන පිතෘ මූලික සමාජයන්හි දක්නට ලැබෙන මර්දනයට වඩා මෙම තත්ත්වය හාත්පසින්ම වෙනස්ය.
දකුණු ආසියාවේ හිජ්රා (Hijra) ප්‍රජාව
නූතන ලෝකයේ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය පිළිබඳ වඩාත් ප්‍රසිද්ධ උදාහරණය වන්නේ දකුණු ආසියාවේ හිජ්රා (Hijra) ප්‍රජාවයි. සියවස් ගණනාවක සිට පිළිගැනීමට ලක්ව ඇති හිජ්රාවරුන් යනු සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී-පුරුෂ ද්විමය බෙදීමෙන් බැහැරව අනන්‍යතාවය ගොඩනගාගත් පිරිසකි. හිජ්රා අනන්‍යතාවයට අන්තර්ලිංගික (Intersex), සංක්‍රාන්ති ලිංගික (Transgender) හෝ ද්විමය නොවන පුද්ගලයින් ඇතුළත් වන අතර, ඔවුන් ඓතිහාසිකව දකුණු ආසියානු සමාජය තුළ සුවිශේෂී සහ ගෞරවනීය ස්ථානයක් දැරූහ.
ඉන්දියාව, පකිස්ථානය, බංග්ලාදේශය සහ නේපාලය යන රටවල හිජ්රා ප්‍රජාව බොහෝ විට විවාහ උත්සව සහ දරු උපත් වැනි අධ්‍යාත්මික හා සංස්කෘතික චාරිත්‍රවලදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. හිජ්රාවරුන්ට ආශිර්වාද කිරීමේ සහ සශ්‍රීකත්වයේ සුවිශේෂී බලයක් ඇති බව විශ්වාස කෙරෙන අතර, පවුල්වලට වාසනාව ගෙන ඒම සඳහා චාරිත්‍ර ඉටු කිරීමට ඔවුන්ට ආරාධනා කරනු ලැබේ. බ්‍රිතාන්‍ය යටත්විජිතවාදය විසින් බටහිර ස්ත්‍රී-පුරුෂ සම්මතයන් පටවමින් ඔවුන්ගේ සමාජ තත්ත්වය දැඩි ලෙස පහත හෙළුවද, හිජ්රාවරු තවමත් කලාපයේ සංස්කෘතික උරුමයේ අනිවාර්ය කොටසක් ලෙස පවතී.
කෙසේ වෙතත්, ඔවුන්ගේ දීර්ඝකාලීන පැවැත්ම සහ සංස්කෘතික දායකත්වය නොතකා, නූතන කාලයේ හිජ්රා ප්‍රජාව සැලකිය යුතු ලෙස කොන් කිරීම් සහ වෙනස්කම්වලට භාජනය වෙමින් පවතී. මෙය ද්විමය ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් බලහත්කාරයෙන් පටවන පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන් කරා යොමු වූ සමාජයන් කෙරෙහි පුරුෂාත්ම හීනනයේ පවතින පුළුල් බලපෑම පිළිබිඹු කරයි. හිජ්රා අනන්‍යතාවයේ පැවැත්ම මෙම පිතෘ මූලික ව්‍යුහයන්ට අභියෝගයක් වන්නේ, ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු ද්විමය පද්ධතියකට වඩා බෙහෙවින් විවිධ වූවක් බව එය ඔප්පු කරන බැවිනි.
හිජ්රාවරුන් පිළිගැනීම සහ ඔවුන්ව කොන් කිරීම අතර පවතින මෙම ගැටුමෙන් පෙන්නුම් කරන්නේ පුරුෂාත්ම හහීනන ය ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වයට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරයයි. තම තත්ත්වය රැඳී ඇත්තේ ද්විමය පද්ධතියක් නඩත්තු කිරීම මත යැයි පිරිමින්ට හැඟෙන සමාජවල, හිජ්රාවරුන් වැනි කණ්ඩායම් පිතෘ මූලික පර්යායට තර්ජනයක් ලෙස පෙනේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, හිජ්රා ප්‍රජාව මර්දනය කිරීමට හෝ කොන් කිරීමට දරන උත්සාහයන් ලෝකයේ අනෙකුත් ප්‍රදේශවල පුරුෂාධිපත්‍යයට පදනම් වන බිය සහ අනාරක්ෂිතභාවය තුළම මුල් බැස ඇත.
සැමෝවා දූපත්වල 'ෆා'ෆෆීන්' (Fa'afafine) ප්‍රජාව
සැමෝවා දූපත්වල (Samoan Islands), ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය පිළිබඳ සංකල්පය 'ෆා'ෆෆීන්' අනන්‍යතාවය හරහා මැනවින් නිරූපණය වේ. මෙය සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී සහ පුරුෂ යන බෙදීම් සමඟ සහයෝගයෙන් පවතින තවත් එක් අනන්‍යතාවයකි. "ස්ත්‍රියකගේ ආකාරයෙන්" යන අරුත දෙන ෆා'ෆෆීන් යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ, උපතින් පිරිමි ලිංගිකත්වය හිමි වූවද සැමෝවා සමාජය තුළ ස්ත්‍රී භූමිකාවන් නියෝජනය කරන පුද්ගලයන්ය. ඓතිහාසිකව, ෆා'ෆෆීන් පුද්ගලයින් පවුල් ජීවිතය තුළ වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇති අතර, ඔවුන් දරුවන් රැකබලා ගැනීම, ගෘහ කටයුතු කළමනාකරණය සහ තම ප්‍රජාවන්ගේ සමාජ හා සංස්කෘතික ජීවිතයට දායක වීම සිදු කරති.
සැමෝවා වැසියන් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය යනු ද්විමය බෙදීමකට ද්‍රවශීලී (Fluid) දෙයක් බව දිගු කලක් තිස්සේ පිළිගෙන ඇති අතර, ෆා'ෆෆීන්වරුන්ගේ සුවිශේෂී දායකත්වයන් වෙනුවෙන් ඔවුහු ගරු කරනු ලබති. ද්විමය නොවන සහ විවිධ අනන්‍යතා දරන පුද්ගලයන් සමාජීය අපකීර්තියට (Stigmatization) ලක්වන බොහෝ බටහිර පිතෘ මූලික සමාජ මෙන් නොව, සැමෝවා වැසියන් ෆා'ෆෆීන්වරුන්ව සමරන අතර ඔවුන්ව තම සමාජ ව්‍යුහයට ඇතුළත් කර ගනිති. ඇත්ත වශයෙන්ම, බොහෝ ෆා'ෆෆීන්වරුන් බලය සහ අධිකාරිය සහිත තනතුරු දරන අතර, එයින් ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවය සම්බන්ධයෙන් සැමෝවා සමාජය සතු ඇතුළත් කරගන්නා සුළු (Inclusive) ස්වභාවය පිළිබිඹු වේ.
පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් (Male inferiority) මෙහෙයවනු ලබන, පිරිමි ආධිපත්‍යය පවත්වා ගැනීම සඳහා ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් දැඩි ලෙස නිර්වචනය කර ඇති සමාජවලට සාපේක්ෂව, සැමෝවා වැසියන්ගේ මෙම අවබෝධය වඩාත් සමබර හා සාධාරණ සමාජ ව්‍යුහයක් පෝෂණය කරයි. ෆා'ෆෆීන්වරු සාම්ප්‍රදායික ස්ත්‍රී-පුරුෂ කාණ්ඩ අතර පාලමක් ලෙස ක්‍රියා කරමින්, පුද්ගලයන්ට තම ස්ත්‍රී-පුරුෂ අනන්‍යතාවය නිදහසේ ප්‍රකාශ කිරීමට ඉඩ දුන් විට සමාජයකට වඩාත් ඵලදායී ලෙස සහ සාර්ථක ලෙස ක්‍රියා කළ හැකි බව ඔප්පු කර පෙන්වති.
ඇල්බේනියාවේ "ස්වෝන් වර්ජින්ස්" (Sworn Virgins)
බෝල්කන් කලාපය, විශේෂයෙන්ම ඇල්බේනියාව, 'ස්වෝන් වර්ජින්ස්' (Sworn Virgins) හෙවත් 'බුර්නේෂා' (Burneshas) හරහා ස්ත්‍රී-පුරුෂ භාවයේ විවිධත්වය පිළිබඳ සුවිශේෂී උදාහරණයක් සපයයි. මොවුන් සමාජය තුළ පිරිමි භූමිකාවන් භාර ගන්නා කාන්තාවන් වන අතර, ඔවුන් බොහෝ විට එසේ කරන්නේ පවුලේ ගෞරවය රැක ගැනීමට හෝ සාම්ප්‍රදායිකව පිරිමින්ට පවරා ඇති වගකීම් ඉටු කිරීමටය. ඇල්බේනියාවේ මෙම සිරිත සියවස් ගණනාවක් පැරණි වන අතර, එමඟින් කාන්තාවන්ට පිරිමි නම් භාවිතා කරමින්, පිරිමි ඇඳුමින් සැරසී, සාමාන්‍යයෙන් පිරිමින්ට පමණක් වෙන් වූ අයිතිවාසිකම් සහ වරප්‍රසාද භුක්ති විඳිමින් පිරිමින් ලෙස ජීවත් වීමට අවස්ථාව ලැබේ.
උරුමය සහ අධිකාරිය පිරිමි පරම්පරාව හරහා පමණක් ගලා යන දැඩි පිතෘ මූලික සමාජයක පවුල් ව්‍යුහය ආරක්ෂා කිරීමේ අවශ්‍යතාවයෙන් මෙම 'බුර්නේෂා' භූමිකාව පැන නගී. 'ස්වෝන් වර්ජින්' කෙනෙකු වීමට තෝරා ගැනීමෙන්, මෙම කාන්තාවන්ට දේපළ අයිති කර ගැනීමට, නිවසින් බැහැරව රැකියා කිරීමට හෝ බලය සහිත තනතුරු දැරීමට බාධා කරන දැඩි ස්ත්‍රී-පුරුෂ සීමාවන් මඟ හැරීමට හැකි වේ.
කෙසේ වෙතත්, බුර්නේෂා සම්ප්‍රදාය ඇල්බේනියානු සමාජයේ පවතින පුරුෂාත්ම හීනනයේ දැඩි බව ද ඉස්මතු කරයි. මන්දයත්, කාන්තාවකට බලය සහ තත්ත්වය ලබා ගැනීමට ඇති එකම මාර්ගය පිරිමි අනන්‍යතාවයක් අනුගමනය කිරීම පමණක් වන බැවිනි. මෙම ක්‍රියාවෙන් පිළිබිඹු වන්නේ බලය සහ පිරිමි ගතිය (Masculinity) අතර සහජ බැඳීමක් පවතින බවත්, කාන්තාවකට බලය ලබා ගැනීමට නම් ඇය අනිවාර්යයෙන්ම පිරිමියෙකු විය යුතු බවත් යන අදහසයි. මෙය වෙනත් ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය පිළිගන්නා සංස්කෘතීන්ට වඩා වෙනස්ය; එහිදී පිරිමි අනන්‍යතාවයකට කොටු නොවී තම අනන්‍යතාවය ප්‍රකාශ කිරීමට නිදහස ඇත. ඇල්බේනියාවේ මෙම ක්‍රමය තුළ පවා පුරුෂාත්ම හීනනය විසින් ස්ත්‍රීත්වය යනු පුරුෂභාවයට වඩා පහත් දෙයක් ලෙස සලකන මතය තවදුරටත් ශක්තිමත් කරයි.
පුරුෂාත්ම හීනනය සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය මර්දනය කිරීම
පිතෘ මූලික සමාජවල ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය මර්දනය කිරීම හුදු සමාජ ව්‍යුහයේ අතුරු ඵලයක් පමණක් නොව, එය පිරිමි ආධිපත්‍යය පවත්වා ගැනීම සඳහා ගන්නා දැනුවත් උත්සාහයකි. තම උත්කෘෂ්ටභාවය තහවුරු කිරීමට නොහැකි වුවහොත් තමන්ට බලය හෝ පාලනය අහිමි වනු ඇතැයි පිරිමින් තුළ ඇති වන බිය, එනම් පුරුෂාත්ම හීනනය, මෙම මර්දනය පිටුපස ඇති ප්‍රධාන ගාමක බලවේගයයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය වැළඳ ගන්නා සමාජවල පිරිමින් තවදුරටත් බලයේ එකම හිමිකරුවන් ලෙස නොසලකන බැවින්, විවිධ ලිංගික අනන්‍යතාවන් පැවතීම පිරිමි උත්කෘෂ්ටභාවය පිළිබඳ සංකල්පයට සෘජු අභියෝගයකි.
ද්විමය ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන් බලහත්කාරයෙන් පැටවීම මගින්, පිතෘ මූලික සමාජයන් පිරිමින්ට තම වරප්‍රසාදිත තත්ත්වය රැක ගැනීමට ඉඩ සලසයි. මෙම දැඩි පද්ධතීන් කාන්තාවන්ගේ භූමිකාවන් සීමා කරනවා පමණක් නොව, ද්විමය නොවන සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය සහිත පුද්ගලයන්ගේ පැවැත්ම පවා මකා දමයි. මෙම මර්දනයට පාදක වන බිය පදනම් වී ඇත්තේ පිරිමි පාලනයට එල්ල වන ඕනෑම අභියෝගයකට ආක්‍රමණශීලී ලෙස හෝ මර්දනකාරී ලෙස ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුය යන විශ්වාසය මතය. මෙම සමාජවල, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය පිළිගැනීම පිරිමි අනන්‍යතාවයට එල්ල වන සෘජු තර්ජනයක් ලෙස සලකනු ලබන්නේ, පිරිමි ගතිය සහ ආධිපත්‍යය අතර ඇති බැඳීම එමගින් බිඳ වැටෙන බැවිනි.
සමාජ සමගිය කෙරෙහි පුරුෂාත්ම හීනනයේ බලපෑම
පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් මෙහෙයවනු ලබන සමාජවල, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය මර්දනය කිරීම සමාජ සහජීවනය කෙරෙහි දරුණු බලපෑම් ඇති කරයි. දැඩි ලෙස ද්විමය භූමිකාවන් පැනවීම හරහා කාන්තාවන් පමණක් නොව ද්විමය නොවන පුද්ගලයන් ද කොන් කරන සමාජ ධුරාවලියක් නිර්මාණය වේ. මෙය හුදකලා වීමට, බැහැර කිරීමට සහ ගැටුම්වලට මඟ පාදයි.
මෙම බැහැර කිරීමේ මනෝවිද්‍යාත්මක බලපෑම් අතිමහත්ය. තම සැබෑ අනන්‍යතාවය මර්දනය කිරීමට බල කෙරෙන පුද්ගලයන් බොහෝ විට විශාදය, කාංසාව සහ සියදිවි නසාගැනීමේ සිතුවිලි වැනි මානසික සෞඛ්‍ය ගැටලුවලට මුහුණ දෙති. සත්‍යවාදී බව (Authenticity) යටපත් කරන ලද සහ පුද්ගලයන්ට තම සැබෑ ස්වභාවය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි සමාජයක් මෙමගින් නිර්මාණය වේ. මෙය බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයන්ට පමණක් නොව, මුළු ප්‍රජාවේම සමාජ ව්‍යුහයට හානි කරන අතර, බිය සහ සැකය මත බෙදී ගිය සමාජයකට මඟ පාදයි.
ඊට ප්‍රතිපක්ෂව, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය වැළඳ ගන්නා සමාජයන් ඇතුළත් කරගැනීම (inclusive), සමගිය සහ අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය පෝෂණය කරයි. විවිධත්වය දුර්වලකමක් ලෙස නොව ශක්තියක් ලෙස දකින අවකාශයක් එමගින් නිර්මාණය වේ. මෙම ඇතුළත් කරගැනීම සමාජ සහයෝගීතාවයට සහ සමතුලිතතාවයට මඟ පාදයි; එහිදී මිනිසුන් අත්තනෝමතික ස්ත්‍රී-පුරුෂ භූමිකාවන්ගෙන් සීමා නොවී තම සුවිශේෂී දක්ෂතා සහ දෘෂ්ටිකෝණයන් හරහා ප්‍රජාවට දායක වීමට නිදහස ලබති.
ඉදිරි මාවත
බුගීස්වරුන්ගේ සිට ෆා'ෆෆීන්වරුන්, හිජ්රාවරුන් සහ ටූ-ස්පිරිට් ජනයා දක්වා වූ ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය සහිත සමාජවල උදාහරණ, පුරුෂාත්ම හීනනයෙන් මෙහෙයවනු ලබන පිතෘ මූලික සමාජවල දක්නට ලැබෙන මර්දනකාරී පද්ධතීන්ට ප්‍රතිපක්ෂ උදාහරණ සපයයි. ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය සහ සමාජ සමගිය එකට පැවතිය හැකි බව මෙම සංස්කෘතීන් ඔප්පු කර පෙන්වයි.
අප ඉදිරියට යන විට, පිරිමින්ට මෙන්ම කාන්තාවන්ට ද හානි කරන පුරුෂාත්ම හීනන පද්ධතීන් බිඳ දැමීමට නම්, ස්ත්‍රී-පුරුෂ විවිධත්වය සහිත සංස්කෘතීන්ගෙන් ලැබෙන පාඩම් අප වැළඳ ගත යුතුය. ස්ත්‍රී-පුරුෂ ඇතුළත් කරගැනීම ප්‍රවර්ධනය කිරීමෙන් සහ විවිධ අනන්‍යතාවන්ගේ වටිනාකම පිළිගැනීමෙන්, අපට වඩාත් සාධාරණ, ඇතුළත් කරගන්නා සුළු සහ සාමකාමී සමාජයන් නිර්මාණය කළ හැකිය. ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමානාත්මතාවයේ අනාගතය රැඳී ඇත්තේ නීතිමය ප්‍රතිසංස්කරණ මත පමණක් නොව, පිරිමි උත්කෘෂ්ටභාවයේ පදනමට අභියෝග කරන සහ මානව විවිධත්වයේ පූර්ණ ප්‍රකාශනයට ඉඩ සලසන සංස්කෘතික වෙනසක් මතය.